مقالات کشاورزی
-
کاربردهای انرژی هسته ای در کشاورزی
نویسندگان :
افشین چایی چی منصور دانشجوی کارشناسی مهندسی کشاورزی - اقتصاد کشاورزی دانشگاه پیام نور منجیل
حسین صفرپور نیکو لنگرودی دانشجوی کارشناسی مهندسی کشاورزی - اقتصاد کشاورزی
مقدمه :
انرژی هسته ای خدمات برجسته ای در زمینه های مختف دارد که مهمترین خدمات آن را می توان در بخش کشاورزی در نظر گرفت . افزایش جمعیت و نیاز روزافزون به غذا ، آب و حتی صادرات مواد غذایی محتاج علمی است که بتواند به نیازها پاسخ دهد .
امروزه استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای در بسیاری از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه متداول است و ایران نیز مانند خیلی از کشورهای در حال توسعه تحقیقات هسته ای خود را دنبال می کند .
اما آمریکا با ریختن بمب اتم بر سر مردم هیروشیما و ناکازاکی ژاپن در جنگ جهانی دوم تهدید های دوران جنگ جهان دوم و تهدید های دوران جنگ سرد و افزایش زرادخانه ها و کلاهک های اتمی در کشورهای پیشرفته پندار اغلب مردم دنیا را نسبت به انرژی هسته ای تحت تٲثیر قرار داده و بسیاری بر این باورند که انرژی هسته ای یعنی بمب .
به دنبال محدود بودن منابع فسیلی و انرژی های طبیعی ایران نیز از چند سال پیش به تحقیق و پژوهش و استفاده از انرژی پاک هسته ای در بخش های صلح آمیز پرداخته است که بخشی از آنها اشاره می شود .
کلید واژه : انرژی هسته ای - ژنتیک - بذر - تولیدات کشاورزی - مقاوم سازی
اما آنچه بیشتر در این مطلب مورد توجه است ، کاربردهای متفاوت انرژی هسته ای بخصوص در بخش کشاورزی است ، موضوعی که ممکن است بسیاری از مردم با آن آشنا نباشند .
کاربردهای انرژی هسته ای در کشاورزی
حسین آریده ، دکترای انرژی هسته ای دانشگاه صنعتی امیرکبیر به برخی از تحقیقات انجام شده در مرکز تحقیقات کشاورزی و پزشکی هسته ای اشاره می کند و می گوید : دانش هسته ای امروزه در تمام شاخه های علوم و فنون بویژه در پزشکی ، کشاورزی ، صنعت و تولید برق کاربردهای زیادی دارد . وی می افزاید : در کشور ما نیز دانشمندان و کارشناسان جوان با درک ضرورت پیشرفت در علوم ، تحقیقات در بخش کشاورزی هسته ای را با جدیت دنبال می کنند ، بخصوص در مورد محصولات گندم ، جو ، خرما ، پنبه و سویا تحقیقات مفیدی انجام شده است .
اصلاح ژنتیک :
اصلاح نباتات از جمله موضوعاتی است که همواره مورد توجه کارشناسان علوم کشاورزی بوده است . محدودیت منابع آب و خاک و نیاز به مواد غذایی بیشتر ، ضرورت افزایش تولید و عملکرد را مضاعف کرده است .
دکتر علی ایزدی ، استاد دانشگاه در این زمینه می گوید : تنوع گیاهان ابزار اولیه مورد نیاز اصلاح نباتات است و برای اینکه بخواهیم از نظر عملکرد مطلوبیت و خصوصیات کیفی انتخاب کنیم ، از این تنوع ، بهترین ها را انتخاب و به عنوان بذر یا گیاه منتخب برای کشت ، مورد استفاده قرار می دهیم ، اما این تنوع برای یک صنعت مورد نظر در گیاهان وجود ندارد که آن وقت تنها راه ممکن برای دستیابی به تنوع جدید و بالا بردن ذخیره ژنتیکی استفاده از انرژی هسته ای است .
عضو سابق هیٲت علمی موسسه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران می افزاید : طی کردن مسیرهای اصلاح نباتات با هدف داشتن گیاه یا عملکرد بالا ، گیاهان مقاوم به بیماری و آفت و مقاوم به تنش های محیطی مثل خشکی ، شوری و سردی از طریق پرتو دهی و اعمال تیمارها به وسیله فرآیندهای انرژی هسته ای انجام می شود .
وی به عملکرد برخی ارقام زراعی اشاره می کند و می گوید : تحقیقات نشان داده که با بهره گیری از انرژی اتمی ارقام پاکوتاهی در دنیا تولید شده ؛ مثل سورگم با جو که امکان استفاده از کود در آنها بالا رفته ، لذا محصول اقتصادی بذر افزایش یافته است . وی خاطر نشان می کند : با استخراج باد اتم های رادیواکتیو ف فسفر ، پروتیین ، گوگرد و اسیدهای آمینه را ردیابی ، استخراج و از طریق آن صفات مثبت را تقویت و صفات منفی گیاه مثل بیماری را از بین ببریم .
برنج مهمترین محصول کشاورزی چینی ها است ؛ هم از نظر اقتصادی ، تامین غذا و هزینه پایین تولید و هم از نظر پاسخ به نیاز جمعیت میلیاردی ، دکتر اردکانی می گوید : چین از طریق همین تکنیک موتاسیون بیش از یک میلیون هکتار از زمین های کشاورزی خود را زیر کشت برنج با عنوان زفو۸۷ با تولید عملکرد بسیار بالا برده است .
دکتر آفریده در این زمینه ، کشور پاکستان را در همسایگی کشورمان صاحب تجربه خوبی در تولید پنبه می داند و می گوید : پاکستان با تولید پنبه ای به نام نیاب از طریق همین تکنیک موتاسیون در حالیکه روزی وارد کننده پنبه بود ، امروزه به صادر کننده پنبه تبدیل شده است .
عضو کمیسیون انرژی می افزاید : در کشورهای مختلف عضو آژانس بین المللی انرژی اتمی از جمله کشورهای شرق آسیا ، فیلیپین ، هند و پاکستان ، کشورهای آمریکای لاتین و کشورهای اروپایی ، این فن آوری مورد توجه جدی است ، به طوری که می توان گفت که امروزه فناوری هسته ای غوغا می کند .
تقویت صفات زودرس و دیررس
دکتر اردکانی با اشاره به آینده هر صفتی در گیاهان در کنترل یک ژن هست ، می گوید : هر کدام از صفت های ارتفاع ، رنگ ، تعداد گل ، زودرسی ، دیررسی در کنترل یک ژن است که می توان در بخش کشاورزی هسته ای هر کدام از این صفات را پرورش داد .
در این مرکز ، تحقیق بر روی زودرسی گندم و برنج و دیررسی نارنگی انجام شده که هر کدام فواید خاص خودش را دارد . مثلا ً دیررسی مرکبات باعث تداوم بازار و تثبیت قیمت و وجود این میوه در زمان بیشتری از سال می شود که از نظر اقتصادی هم برای باغدار و هم برای مصرف کننده مقرون به صرفه است .
وی می گوید : همچنین تحقیقاتی نیز بر روی پیازهای زعفران به منظور بالا بردن کیفیت و افزایش گل در حال انجام است .
دکتر آفریده ، دکترای انرژی هسته ای دانشگاه امیرکبیر می گوید : با تکنیک هسته ای می توان بذر را پرمحصول کرد که این امر در کشور خودمان اتفاق افتاده و با استفاده از همین تکنیک به جای برداشت ۳۰ تن گوجه فرنگی از یک هکتار ، ۵۰ تن تولید کردیم در حالیکه مصرف آب و مصرف کود هم به مقدار قابل ملاحظه ای کاهش پیدا کرد .
تولید بذرهای مقاوم به شوری و سرما
دکتر آفریده یکی از مهمترین مزیت های استفاده از انرژی هسته ای در کشاورزی را تولید بذرهای مقاوم در برابر شوری ، تولیدهای بذرهای مقاوم در برابر سرما و تولید بذرهایی مناسب برای مناطق خشک عنوان می کند .
وی با اشاره به محدودیت منابع آب در کشور می گوید : با پرتودهی بذرها می توان آنها را در برابر آب و خاک شور و مناطق سرد مناسب کشت کرد . از این طریق در برخی مناطق کویری هم می توان گیاهان مقاومتی را کاشت و بارور کرد .
دکتر اردکانی نیز می گوید : زیر نظر آژانس بین المللی انرژی اتمی و با همکاری چند کشور پروژه افزایش سطح زیر کشت در زمین های شور و مناطق خشک در مناطقی ار استانهای خوزستان ، گلستان و یزد در حال انجام است .
وی می افزاید : این تحقیق روی گندم و دانه روغنی کلزا کار شده و در نظر داریم روی برنج هم این تحقیق صورت گیرد .
به گفته وی گیاهان دیگری مثل آتریپلکس و اکالیپتوس شناسایی شده اند که پس از مقاوم سازی نسبت به شوری و خشکی در مناطق مورد نظر کاشته شوند که در این صورت تامین علوفه دام ها ، سرسبزی منطقه جلوگیری از حرکت شنهای روان و جلوگیری از فرسایش خاک از مزایا و دستاورد های بسیار مهم این پروژه است .
به گفته دکتر اردکانی طرح استفاده از آب و خاک شور از اهمیت ویژه ای در کشاورزی پایدار برخوردار است .
با همکاری مرکز تحقیقات مرکبات کشور در تنکابن ، پرتغال و نارنگی بدون هسته ای تولید شد که محصولی بازار پسند است .
بذرهای بومی ، رمق می گیرند
عملکرد پایین تولید محصولات کشاورزی مهمترین معضل کشاورزی کشور ما است . مصرف بالای آب در عین محدودیت منابع آب و محدودیت خاک حاصلخیز با کمترین میانگین تولید ، در عمل ثروت های ملی را هدر می دهد .
تولید بذرهای اصلاح شده با عملکرد بالا این مشکل را حل کرده و بسیاری از کشورهای دارای فناوری هسته ای ، صادرات محصولات کشاورزی را در حد بالاتری از آن خود دارند .
دکتر آفریده می گوید : اصلاح بذر از طریق پرتو دهی ، بازده عملکرد را به حد بسیار بالا برده که مهمترین خصوصیت در این بخش اصلاح بذرهای بومی هر منطقه با استفاده از انرژی هسته ای است .
آفریده چند مثال در مورد بالا بردن زمان نگهداری محصولات کشاورزی می زند و می گوید : قارچ را نمی توان چند روز نگهداری کرد ، اما با پرتو دهی ۳ هفته ماندگار می شود . خرما هم شکرک می زند و هم ترش می شود اما با پرتو دهی می توان این دو مشکل خرما و عوامل میکروبی را برطرف کرد .
این در حالی است که هر سال حدود ۷۰۰ هزار تن خرمای کشور به دلیل فراهم نبودن شرایط نگهداری آسیب جدی می بینند . ضمن اینکه کرم گلوگاه انار عقیم و سپس در طبیعت رها می شوند و با حشرات دیگر جفت گیری می کنند ، اما نسلی نخواهند داشت ، بدین ترتیب پس از چند سال این آفت کنترل خواهد شد .
دامپروری
همچنان که استفاده از فناوری هسته ای بهترین راه افزایش تولیدات کشاورزی است ، این تکنیک ها به کمک دامپزشکی هم آمده و در تشخیص و درمان بیماری های دامی ، تولید مثل ، تغذیه ، اصلاح نژاد ، بهداشت و ایمن سازی محصولات و خوراک دام مفید واقع شده است .
وی همچنین به عوامل بیماری زایی که از طریق تغذیه وارد بدن دام و از طریق شیر و گوشت وارد بدن انسان می شود ، اشاره می کند و می گوید : علوفه و نان های خشک مملو از قارچ و کپک که به مصرف دام ها و دامداری های سنتی می رسد ، تولید آفلاتوکسین می کند که از طریق انتقال به شیر ، عوارضی را در دام و انسان به وجود می آورد در حالیکه علوفه پاک و عاری از هرگونه آلودگی یا پرتوتابی جیره غذایی خوبی برای دام ها است .
وی همچنین طرح افزایش باروری طیور و افزایش زادآوری جوجه را یکی دیگر از طرح های تحقیقاتی انرژی اتمی ذکر می کند و می گوید : برای این منظور اسپرم خروس مورد پرتوتابی قرار می گیرد . -
آرايش کاشت بر عملکرد و اجزائ عملکرد سه رقم آفتاب گردان
آرايش کاشت بر عملکرد و اجزائ عملکرد سه رقم آفتاب گردان روغنی در اصفهان
چکيده:
به منظور بررسی اثرات تراکم های مختلف گياه بر عملکرد دانه و اجزای آن در سه رقم آفتابگردان روغني ٫ آزمايشی در سال ۱۳۸۱ در مزرعه ای آموزشی تحقيقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان انجام گرديد.آزمايش به صورت فاکتوريل در قالب طرح پايه بلوک های کامل تصادفی در ۴ تکرار انجام شد و طی آن سه رقم آفتاب گردان روغنی به نام های يوروفلور٫زاريا و آلزان در سه تراکم کاشت ۵۰۰۰۰٫۷۰۰۰۰٫۱۴۰۰۰۰ بوته در هکتار با فاصله رديف ۷۰ سانتی متر و فاصله بوته به ترتيب ۱۰٫۲۰و۳۰ سانتی متر مقايسه شدند و صفات تعدادطبق در متر مربع و تعداد دانه در متر مربع در تراکم ۱۴۰ هزار بوته در هکتار مشاهده گرديد در حاليکه بيشترين تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه مربوط به تراکم ۵۰ هزار بوته در هکتار بود اثر رقم های مورد آزمون نيز بر اجزاء عملکرد دانه به غير از تعداد طبق در متر مربع ٫در سطح احتمال يک درصد معنی دار بود.بيشترين ميزان دانه در طبق و تعداد دانه در متر مربع در رقم زاريا مشاهده گرديد٫در حاليکه بيشترين وزن هزار دانه مربوط به رقم آلزان بود.اثر متقابل تراکم گياه و رقم بر تعداد طبق در متر مربع و تعداد دانه در متر مربع معنی دار نبود ولی بر تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه در سطح احتمال يک درصد معنی دار بود.بيشترين تعداد دانه در طبق مربوط به رقم زاريا در تراکم ۵۱ هزار بوته در هکتار بود.اثر تراکم های مختلف بوته بر عملکرد دانه در سطح احتمال يک درصد معنی دار بود.بيشترين عملکرد دانه در تراکم ۱۴۰ هزار بوته در هکتار به ميزان ۲۶۸۰ کيلوگرم در هکتار به دست آمده در حاليکه کمترين عملکرد دانه در تراکم ۵۰ هزار بوته در هکتار به ميزان ۲۲۶۱ کيلوگرم در هکتار حاصل شد.اثر رقم بر عملکرد دانه در سطح احتمال ۵ درصد معنی دار بود و بيشترين عملکرد دانه مربوط به رقم زاريا به ميزان ۲۶۱۹ کيلوگرم در هکتار بود.با توجه به نتايج به دست آمده و تحت شرايط اين آزمايش رقم زاريا در تراکم ۱۴۰ هزار بوته در هکتار جهت توليد حداکثر عملکرد دانه در هکتار پيشنهاد مي شود.
مقدمه:
روغن های خوراکی از منابع مهم تامين انرژی برای فرايند های حياتی در بدن انسان هستند و به خاطر نقشی که اين مود در تامين نيازهای چربی٫ پروتئين و ويتامين ها دارند٫ پس از مواد نشاسته ای در زمره مهمترين مواد غذايی محسوب می شوند.کاشت دانه های روغنی از دير باز بخش مهمی از کشاورزی کشورهای جهان را به ويژه مشرق زمين را تشکيل می داده است و افزايش توليدات آن در جهان طی سالهای ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ از ۳۵ مليون تن به ۱۶۰ مليون تن گواه اهميت اين محصولات است.
ايران نيز استعداد قابل توجهی برای کاشت دانه های روغنی دارد و در زمينه توليد برخی از آنها چون گلرنگ٫کنجد٫کرچک٫و آفتاب گردان سابقه طولانی دارد.اما به دلايل مختلفی همچون متکی بودن به صنعت نفت و عدم برنامه ريزی صحيح برای اولويت های کشاورزی٫اين استعداد بالقوه کاملا به فعل در نيامده است.بنابراين هرچه اطلاعات بيشتری در زمينه توليد و نحوه استفاده از فراورده های اين منابع غذايی فراهم آيد٫ رهايی از وابستگی های روز افزون کشاورزی آسان تر و تامين غذا برای جمعيت رو به افزايش که از غذای کافی هم برخوردار نيستند٫آسان تر می شود.عملکرد دانه آفتاب گردان همانند ساير محصولات زراعی ٫تحت تاثير عوامل گوناگون از جمله ژنوتیپ ٫ تاريخ کاشت ٫ تراکم ٫ رطوبت ٫ حاصلخيزی خاک ٫ دما وتشعشع قرار می گيرد.تراکم بوته به طرق مختلف از جمله تغيير در فضای موجود برای هر گياه و در نتيجه تغيير رقابت گياه برای مواد غذايی و منابع محيطی ٫ بر خصوصيات گياه اثر می گذارد.
به اين ترتيب تراکم مناسب گياهی٫مستلزم آگاهی کامل از ويژگی های فيزيولوژيکی گياه و همچنين ارتباط آن با عوامل محيطی می باشد.انتخاب تراکم بوته مطلوب برای گياه آفتاب گردان روغنی نسبت به ساير گياهان زراعی از اهميت بيشتری برخوردار است زيرا به دليل داشتن يک طبق منفرد کمتر از بقيه گياهان زراعی می تواند غير يک نواختی حاصل از تعداد بوته را جبران نمايد.همچنين ميزان روغن دانه آفتاب گردان به شدت تحت تاثير تراکم بوته قرار می گيرد.
مطالعات زيادی در ايران و ديگر نقاط دنيا بر روی اثرات تراکم گياه و رقم بر عملکرد دانه و اجزاء عملکرد دانه صورت گرفته است.بر طبق گزارش مجيد و اشنايدر٫افزايش تراکم بوته اثر معنی داری بر عملکرد دانه و تعداد دانه در طبق نداشته است.زافارونی و اشنايدر گزارش کردند که با افزايش تراکم بوته٫تعداد دانه در طبق کاهش می يابد.هولت و کمپبل بر رابطه معکوس بين تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه با تراکم گياه اشاره کرده اند.غروی نيز گزارش کرد که با افزايش تراکم بوته آفتاب گردان ٫ از تعداد دانه در طبق کاسته می شود و محققين ديگری نيز به همين موضوع اشاره کرده اند.گزارشات ديگری حاکی از آن است که با افزايش تراکم بوته٫ وزن هزار دانه کاهش می يابد.مجيد و اشنايدر گزارش کردند که تراکم گياه و اثر متقابل تراکم بوته و رقم بر عملکرد دانه و وزن هزار دانه اثر داشته اند.زافارونی و اشنايدر گزارش کردند که با افزايش تراکم بوته٫ خامت پوسته دانه کاهش پيدا کرده و نسبت پوست به مغز دانه کاهش يافته و در نهايت عملکرد دانه زياد می شود.ايشان همچنين به کاهش وزن هزار دانه در اثر افزايش تراکم بوته اشاره کرده اند.
مواد و روش ها:
اين تحقيق در سال زراعی ۱۳۸۱ در مزرعه تحقيقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان در فاصله ۱۰ کيلومتری شرق اصفهان که در عرض جغرافيايی ۳۲ و ۴۰ دقيقه شمالی و طول جغرافيايی ۵۱ درجه و ۴۸ دقيقه شرقی واقع شده است اجرا گرديد. ارتفاع منطقه از سطح دريا ۱۵۵۵ متر و اقليم منطقه بر اساس تقسيم بندی کوپن٫ خشک بسيار گرم با تابستان های خشک است. ميانگين دراز مدت بارندگی و درجه حرارت ساليانه منطقه به ترتيب ۱۳۰ ميليمتر و ۱۶ درجه سانتی گراد است. برای انجام اين بررسی از آزمايش فاکتوريل در قالب طرح پايه بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار استفاده گرديد. تيمارها شامل سه رقم زاريا٫ يوروفلور و آلزان و سه تراکم کاشت ۵۰٫ ۷۰و ۱۴۰ هزار بوته در هکتار که به ترتيب با فاصله بوته های ۱۰ ٫ ۲۰و ۳۰ سانتی متر و فاصله رديف های ۷۰ سانتی متر حاصل شدند٫ انجام شد. هر کرت آزمايش شامل ۵ رديف کاشت به طول ۱۰ متر بود. به منظور تعيين عملکرد نهايی هر کرت٫ پس از اتمام گرده افشانی٫ طبق های موجود در رديف های ميانی هر کرت به طور يک در ميان با پاکت های کاغذی پوشيده شد. نمونه گيری جهت تعيين عملکرد دانه و اجزائ عملکرد دانه٫ در مرحله رسيدگی کامل انجام شد. اين مرحله زمانی در نظر گرفته شد که دانه ها کامل شده٫ پشت طبق ها قهوه ای گرديده٫ گلبرگ ها خشکيده شده و برگ ها خشک شده باشند.
نتايج و بحث:
نتايج تجزيه واريانس صفات مورد بررسی (جدول۱) مشخص نمود که اثر تراکم های مختلف بوته بر تعداد طبق در متر مربع٫ تعداد دانه در طبق٫ تعداد دانه در متر مربع٫ وزن هزار دانه و عملکرد دانه معنی دار بوده است. نتايج نشان داد که با افزايش تراکم بوته٫ تعداد طبق در متر مربع٫ تعداد دانه در متر مربع و عملکرد دانه افزايش ولی تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه کاهش می يابد. افزايش تراکم بوته باعث پيدايش رقابت بين گياهان جهت عوامل محيطی و نياز های رشد می گردد که اين امر باعث کاهش قطر طبق ها و تعداد دانه توليد شده در هر طبق گرديده است. ولی در مقابل به واسطه افزايش تعداد طبق در متر مربع و تعداد دانه در متر مربع در کل کانوپی نوعی محدوديت منبع ايجاد گرديده که نتيجه آن کاهش وزن هزار دانه بوده است. زافارونی و اشنايدر در مطالعه خود به همين مو ضوع اشاره کرد و به يک همبستگی منفی و قوی بين تراکم بوته و تعداد دانه در طبق اشاره نموده اند. غروی نيز با کاهش تعداد دانه در طبق در اثر افزايش تراکم بوته اشاره کرده است و نتايج مشابهی توسط ساير محققين نيز گزارش شده است. همچنين با افزايش تراکم بوته بر تعداد دانه در متر مربع افزوده شد.هر چند با افزايش تراکم بوته از تعداد دانه در طبق کاسته شد ولی افزايش تعداد بوته توانست اين کاهش را جبران نمايد و بيشترين تعداد دانه در متر مربع در تراکم ۱۴۰ هزار بوته در هکتار به دست آمد و بيشترين سهم را در عملکرد دانه داشت. عملکرد دانه نيز با افزايش تراکم بوته افزايش پيدا کرد و بيشترين مقدار عملکرد دانه در تراکم ۱۴۰ هزار بوته در هکتار حاصل شد. محققين ديگری نيز به افزايش عملکرد دانه در اثر افزايش تراکم بوته اشاره کرده اند. همبستگی بين عملکرد دانه و تعداد دانه در متر مربع و تعداد طبق در متر مربع مثبت و معنی دار بود(به ترتيب ۰/۶۸ و ۰/۴۷). در اين مطالعه تعداد دانه در طبق٫ تعداد دانه در متر مربع٫ وزن هزار دانه و عملکرد دانه به طور بسيار معنی داری تحت تاثير رقم قرار گرفتند. بيشترين تعداد دانه در طبق و دانه در هر متر مربع به ترتيب به ميزان ۹۵۸/۹ و ۷۵۵۰ مربوط به رقم زاريا بود.اين رقم به دليل داشتن بيشترين تعداد دانه در طبق های خود توانسته است تعداد دانه در متر مربع زيادتری نيز توليد کند که با نتايج خارگاخارات و نيروال مطابقت دارد. ارقام يوروفلور و آلزان از نظر تعداد دانه در متر مربع يکسان بودند و تفاوتی نداشتند. در بين ارقام مورد مطالعه٫ بيشترين وزن هزار دانه مربوط به رقم آلزان بود. از طرفی تعداد دانه در طبق رقم فوق از دو رقم ديگر کمتر بود و به همين دليل مواد فتوسنتزی ساخته شده در گياه به تعداد دانه های کمتری منتقل شده که باعث بهتر پر شدن دانه ها و افزايش وزن هزار دانه گرديده است. اثر متقابل تراکم بوته و رقم بر عملکرد دانه معنی دار نبود. بدين شکل که ارقام زاريا٫ آلزان و يوروفلور در تراکم ۱۳۰ هزار بوته در هکتار به ترتيب عملکردی معادل ۲۹۷۴ ٫ ۲۶۰۹ و ۲۴۵۷ کيلوگرم بر هکتار داشتند.
جدول ۱ - تجزيه واريانس عملکرد دانه و اجزاء عملکرد آن
ميانگين مربعات
تعداد طبق در متر مربع تعداد دانه در طبق تعداد دانه در متر مربع وزن هزار دانه عملکرد دانه درجه آزادی منابع تغيير
تک ستاره و دو ستاره به ترتيب معنی دار در سطوح احتمال ۵ و ۱ درصد
نتيجه گيری:
حداکثر عملکرد دانه در بين سه تراکم مورد آزمون٫ در تراکم ۱۴۰ هزار بوته در هکتار حاصل شد و در بين ارقام مورد آزمون٫ رقم زاريا بيشترين عملکرد دانه را توليد کرد. بررسی اثرات متقابل تيمارها نشان داد که حداکثر عملکرد دانه مربوط به رقم زاريا تحت تراکم ۱۴۰ هزار بوته در هکتار بوده است٫ لذا اين رقم همراه با اين تراکم پيشنهاد می گردد. همچنین به علت کاهش قطر ساقه و قطر طبق در تراکم ۱۴۰ هزار بوته در هکتار٫ برداشت مکانیزه راحت تر صورت گرفته و استهلاک دستگاه های برداشت کم شده و پوسیدن بقایای گیاهی در خاک نیز سریع تر و راحت تر صورت می گیرد که از این نظر نیز تراکم فوق مناسب ترین تراکم می باشد.
منابع:
خدابنده :زراعت گياهان صنعتی ٫ مرکز نشر سپهر
خواجه پور : اصول و مبانی زراعت انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی اصفهان
طاوسی : بررسی اثرات متقابل فواصل بوته روی عملکرد و ارقام انتخابی آفتاب گردان٫ گزارش پژوهش آفتاب گردان٫انتشارات بخش تحقيقات اصلاح و تهيه بذر و نهال
عرشی : گزارش پژوهش آفتاب گردان انتشارات بخش دانه های روغنی موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر
غروی : بررسی اثرات تراکم کاشت بر عملکرد و اجزاء عملکرد دو رقم آفتاب گردان روغنی٫پايان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان
کرمی : اثر آبياری و تراکم بوته بر عملکرد و پوکی دانه ٫ انتشارات دانشگاه شيراز
ناصری : دانه های روغنی(ترجمه)٫انتشارات معونت فرهنگی آستان قدس رضوی
۹- Khargakharate, V.G and B.g Nirwal : Growth and yield of sunflower as influenced by inter and inter and row spacing and nitrogen
۱۰- Majid, H.R and A.A Schniter : Yield and quality of semidwarf and standard-height sunflower hybrids grown at rive plant papulation
۱۱- Miller, B.C , E.S Oplinger, R.Rand, J.peters, and G.wies : Effect of planting date and plant papulation of sunflower performance
۱۲- Pacucci ,G and F.Martinago : Effect of sowing density and yield on some bio agronomic characteristics of tall and dwarf cultivars
۱۳- Rizzard and A.kuffi : Effect of spacing on seed and oil yields and yield components of sunflower to plant papulation
متن کامل اين مقاله در پارس بيولوژی موجود است.
منبع:http://www.parsbiology.com
۰/۰۳ ۵۷۶۸/۵۶ ۱۲۷۴۰۸/۱۹ ۰/۰۴ ۸۶۰۸۴/۸۹ ۲ بلوک ۳۳۴/۶۸** ۵۴۷۱۱/۵۴** ۶۴۹۷۷۴۷۷/۷۷** ۴/۳۰** ۶۵۷۹۷۹/۵۰** ۲ تراکم بوته ۰/۰۰۳ ۱۳۳۳۰۲/۲۳** ۷۱۲۴۹۴۶/۹۰** ۰/۴۹** ۴۵۳۸۳۵/۶۹** ۲ رقم ۰/۰۰۳ ۵۱۶۳۹/۵۷** ۱۶۶۹۸۹۸/۴۳ ۰/۱۶** ۲۷۷۶۷/۳۷ ۴ تراکم بوته در رقم ۰/۰۰۸ ۱۰۱۲۴/۴۹ ۹۷۶۱۴۲/۹۸ ۰/۰۰۳ ۱۱۰۱۸۷/۱۳ ۲۴ خطا ۸- Holt, N.W and S.J.Campbel : Effect of plant density on the agronomic and dry land -
بررسی اقتصادی خاکورزی حفاظتی در تناوب گندم- آیش
فرسايش بادی و وزش گرد وغبار مرسوم ، بر زمين هايی که مورد خاکورزی گندم زمستانه- آيش تابستانه ، در واشنگتن شرقی ايالات متحده ی آمريکا قرار دارند، باروری خاک را کاهش می دهند و می توانند با کيفيت نا مطلوب هوا همکاری کنند.خاکورزی خفاظتی در طول آيش، برای کاهش دادن فرسايش و گرد و غبار شناخته شده است اما خاکورزی سنتی(CT) هنوز بر بيش از ۸۰ درصد زمينهای اين منطقه به کار برده می شود. اين مقاله نتايج اقتصادی يک دوره ی ۵ ساله (سالهای زراعی ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ ) سيستم خاکورزی را که در منطقه ی ليند واشنگنتن پژوهش شده است گزارش می دهد. ميانگين بارش سالانه پايگاه ۲۲۴ و خاک لومی سيلتی شانو ( سيلتی زبر، مخلوط شده، فوق العاده فعال، مرطوب Xeric Hapolcambids )است. سيستم های خاکورزی هستند: ۱- خاکورزی سنتی(CT توضيح در روبرو)-۲-حداقل خاکورزی (MT:کشت وعلف کشها)-۳- حداقل خاکورزی تاخيری(DMT:علف کشها وکشت تاخيری). محصول دانه ای گندم در ميان اين سالها بين ۷۹/۱ تا ۲۰/۵ در هکتار برآورد شده است. اما بين محصول دانه ای سيستم های خاکورزی در هر سال يا هنگام تحليل ميان سالها اختلافی وجود ندارد. سيستم خاکورزی ، به طور اقتصادی ، بر اساس برگشتی بازار نسبت به هزينه های کل توليد مشابه بودند، اما DMA از CT براساس برگشتی بازار نسبت به هزينه های متغير ، سود آوری کمتری داشت (البته اين سودآوری کمتر، چندان محسوس نبود).تحليل گران اقتصادی نشان می دهند که هيچ کمک مالی مورد نياز نمی باشد تا توليد کنندگان را برای تغيير از شيوه ی سنتی به شيوه ی آيش با شخم کمتر ترغيب کند، زيرا اين سيستم ها در مجموع سود آور هستند. چون هيچ طعمه و دليل اقتصادی بلند مدت و کوتاه مدتی برای تبديل کردن CT به MT ( که خاک را حفظ می کند) وجود ندارد ، اين يک راه حل پيروزمندانه و موفقيت آميز برای کشاورزان و محيط زيست می باشد.
متن اصلی مقاله
هنگامی که مساحت زمين تحت آيش تابستانه(بهاره) در آمريکا در طول سه دهه ی گذشته کاهش پيدا کرد، تناوب گندم-آيش زمستانه(پاييزه)، سيستم مسلط و عمده ی کاشت در مناطقی که بارندگی سالانه یکمتر از ۳۵۰ ميليمتر دارند، باقی ماند. در ايالت واشنگتن شرقی و مناطق شمال مرکزی ، آيش بهاره- گندم پاييزه ، سيستم مسلط و عمده ی کاشت بر تقريبا ۲ ميليون هکتار می باشد. کشاورزان در گريت پلين شمالی به طور مشخص فرسايش بادی را در زمين های آيش شده کاهش دادند با پذيرفتن سيستم خاکورزی کمينه (MT) و تمرين سيستم های بدون خاکورزی و شواهد تازه ای کاهش مشابه را در فرسايش بادی و تحمل در برابر گرد و غبار باد در پاسيفيک نوثوست نشان می دهد.
مرکز اطلاعات خاکورزی حفاظتی(CTIC) گزارش داد که کشاورزان در ايالات های گريت پلين غربی و پاسيفيک روشهای MT و بدون خاکورزی را بر ۳۴ درصد زمينهای زراعی بکار بردند. اگرچه در ايالت واشنگتن فقط ۲۶ درصد زمينهای زراعی در روش MT و بدون خاکورزی بودند. در واشنگتن شرقی- مرکزی که بارش سالانه معمولا بين ۱۵۰ تا ۳۰۰ ميلی متر است، حتی آيش MT کمياب است. برای مثال ، در حومه آدامز قلب منطقه گندم- آيش واشنگتن ، خاکورزی سنتی هنوز بر ۸۸ درصد زمينهای زراعی بکار برده می شود.
بيشترين مطالعات اخير اقتصادی روشهای بدون خاکورزی و MT در سيستم گندم- آيش به منطقه ی گريت پلين آمريکا و پريريس کانادا مربوط می شود. بازنگری اين کار نشان داده است که سودبخشی مرتبط به اين سيستم های خاکورزی در مناطق نسبتا کم آب، با تغيير موقعيت تغيير کرده است، اگرچه ، کاهش خاکورزی عمدتا برگشتی خالص را افزايش می دهد وقتی شدت کشت زراعتی هم افزايش يابد. وقتی پيشنهاد اين سيستم ها برای خاک و هوا مفيد تشخيص داده شدند، برخی پژوهشگران گزارش دادند که برای روش بدون خاکورزی هزينه توليد بالاتر است. اسميت و همکارانش گزارش دادند که حضور غير قابل کنترل علفهای هرز در روش بدون خاکورزی در مناطق نسبتاکم آب می تواند به طور عمده هزينه ی علف کشی و توليد کل را با ببرد. اگرچه پژوهش های اخير کشاورزانی که روش بدون خاکورزی را در يک منطقه نسبتا کم آب واشنگنتن شرقی آزمايش کرده اند، آشکار می کند که هزينه ی توليد آنها برای کشت هايی که بذرپاشی آنها در بهار انجام می شود کمتر از روش CT بوده است. خاکورزی سنتی که در طول آيش به کار برده می شود شديد است و اغلب خاک را نسبت به فرسايش آسيب پذير می کند.کمبود پس مانده های گياهی،کلوخه و زبر خاک بر سطح خاک می تواند يک تهديد فرسايش بادی خطرناک را بوجود آورد و مطرح سازد. سيستم خاکورزی حفاظتی در پاسيفيک نوثوست عموما ابزار بدون برگردان را به کار گرفت مانند تيغه پهن V شکل برای خاکورزی مقدماتی بهاره ، به همراه استفاده از علف کشها بجای يک يا دو عمليات خاکورزی. اين کار مقادير بيشتری پس مانده های سطحی و زبری خاک را در طول آيش در مقايسه با روش CT حفظ می کند. لی خبر داد که ذرات گرد وغبار معلق که ۱۰ ميکرو متر (PM-۱۰) و کوچکتر بودند در اسپوکان ايالت WA به ۳۱ تا ۵۴ درصد کاهش خواهند يافت، اگر خاکورزی حفاظتی يا روش بدون خاکورزی جايگزين آيش بهاره سنتی شود.
هر دو منطقه ی اسپوکان و تری سيتيز اوربان در مواجهه با استانداردهای دولتی کيفيت هوا برای PM-۱۰ در چندين مورد رد شدند. يکی از اين موارد، در طول يک توفان غبار (شن) بزرگ در ۲۵ سپتامبر ۱۹۹۹ بود، وقتی که PM-۱۰ به ۴۰۵ ميکرو گرم رسيد که تقريبا سه برابر استاندار مجاز ملی ۱۵۰ می باشد. در آن روز، در تصادف چند اتومبيل در نزديک پندلتون هفت سرنشين کشته و۲۲ نفر مجروح شدند. بله ، تخلف از فرمان استاندارد های دولتی کيفيت هوا، که نمايندگان کيفيت هوا طرحها را گسترش می دهند تا اين مشکل را حل کنند.
چرا بيشتر کشاورزان گندم- آيش در پاسيفيک نوثوست درون مرزی خاکورزی حفاظتی را کار نمی برند؟ برخی کشاورزان ميزان دانه آب ناکافی برای استقرار موقعيت گندم پاييزه ، مشکلات در کنترل دم روباهی کلاهی (bromus tecnicum ) و ديگر علفهای هرز ، به علاوه ی شيارباز کن دانه به علت پس مانده بيش از حد را دليل اين موضوع می آورند.
همچنين مواردی درباره ی خطر سرمايه گذاری در ابزار های خاکورزی حفاظتی نمايان و آشکار می شود تا برای برخی کشاورزان واشنگتن شرقی زمينه ی بی ميلی شود وآنها سيستم های آيش خاکورزی حفاظتی را قبول نکنند اين مقاله عملکرد محصول دانه ای و سودبخشی روش خاکورزی کمينه (حداقل خاکورزی:MT ) و روش خاکورزی کمينه ی تاخيری (حداقل خاکورزی تاخيری :DMT) را در مقايسه با خاکورزی سنتی (CT) گزارش می دهد( برای کشت گندم آيش در واشنگتن شرقی نسبتا کم آب).
وسايل و روشهای آزمايش
آزمايش سيستم خاکورزی تناوب گندم- آيش از آگوست ۱۹۹۳ تا جولای ۱۹۹۹ در ايستگاه پژوهشی آيشی دانشگاه ايالت واشنگتن در ليند واشنگتن انجام شد. اگرچه اولين عمليات آيش در سال ۱۹۹۳ رخ داد ، اما پژوهش به مانند يک تحقيق ۵ ساله توليد گندم انجام شد که از ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ طول کشيد(جدول ۱) خاک لومی سيلتی شانو بيشتر از ۲ متر عمق با شيب کمتر از ۲ درصد داشت. اين طرح آزمايشی يک بلوک کامل تصادفی از سه سيستم خاکورزی بود که چهار دفعه تکرار شد. قطعات مستقل ۴۶×۱۸ متر بودند ، که اجازه می داد تا تجهيزات کشاورزی در حد و اندازه ی صنعتی و تجاری استفاده شود . بخشهای نزديک به هم وهم جوار زمين استفاده شدند برای اينکه بتوانيم داده ها را از هر دو بخش محصول و آيش پژوهش در هر سال جمع آوری کنيم .سه سيستم مديريتی خاکورزی عبارت بودند از:
۱- خاکورزی سنتی (CT ) :تکرار و زمان بندی استاندار عمليات خاکورزی و استفاده از ابزار های معمول مورد استفاده کشاورزان
۲- خاکورزی حفاظتی (MT): تکرار و زمان بندی استاندارد عمليات خاکورزی ، علف کش ها به جای خاکورزی جايگزين شدند و يک خيش V شکل ، بدون آنکه خاک را برگرداند با چنگک غلتان همراهش برای خاکورزی مقدماتی بهاره استفاده شد.
۳- خاکورزی خفاظتی تاخيری (DMT): شبيه به روش MT ، بجز خاکورزی مقدماتی بهاره با خيش V شکل که دست کم تا اواسط ماه مه به تاخير انداخته شد. سيستم DMT شامل تحقيق شده است تا تاثيرش بر نگه داری رطوبت خاک ، کنترل فرسايش بادی و به علاوه ، امکان پذير و عملی بودن اقتصادی آن ، آزمايش و بررسی شود.يک فهرست کامل عمليات و زمان بندی کشت برای هر سيستم خاکورزی در سراسر پژوهش در جدول ۱ ديده می شود. توصيف جزئی خاکورزی و ديگر عمليات کاشت برای همه سيستم های خاکورزی در شيلينگر(۲۰۰۱) گزارش شده اند.
تحليل اقتصادی
روشهای استاندارد بودجه بندی فعاليت ها (سرمايه گذاری ها) به کار گرفته شدند تا متوسط هزينه های ثابت و متغير توليدات را برای هر سيستم خاکورزی تخمين بزنند. هزينه های ثابت شامل استهلاک ، بهره، مالياتها، مسکن(تهيه جا) و بيمه بر دستگاهها و يک هزينه ی سرجمع کشت هستند. هزينه های زمين براساس قانون محلی دوسوم مستاجر و يک سوم موجر از محصول سهم می برند می باشد که با بازده سالانه سالانه تغيير می کند. هزينه های متغير شامل بذر ، کود ، علف کش ، بيمه آتش سوزی و تگرگ ، سوخت ، تعميرات و نيروی کار می باشد. هزينه های توليد برای هر سيستم خاکورزی براساس ترتيب حقيقی عمليات که در آزمايش انجام شده است می باشد( جدول ۱) اما دستگاههای مخصوص مقياس کشت در منطقه را مورد فرض قرار داديم. خيش V شکل تيغه پهن تنها ابزار اضافی ای بود که برای تغيير از سيستم CT به MT يا DMT مورد نياز بود. ميزان کود ، علف کش و بذر آن مقاديری هستند که در آزمايش ليند استفاده شدند(جدول ۱). ميزان محصولات دانه ای ، ميانگين سالهای ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ هستند که از اين آزمايش بدست آمده اند (جدول ۲) . همه ی مقدار های هزينه و سود برای هر هکتار تناوبی جمع آوری شدند. برای مثال ، هزينه ها و سود های آيش گندم پاييزه- آيش بهاره برای نيم هکتار گندم پاييزه و نيم هکتار آيش محاسبه شدند. اين گونه محاسبه به درستی ميانگين بازده هر هکتار در هر سال را برای يک کشاورز که نصف زمين را در آيش و نصف ديگر را در کشت گندم پاييزه قرار داده است، توصيف می کند. برای تحليل گران اقتصادی ، فرض می شود کشاورزان در اين منطقه از هزينه ی دوباره ی کاشت محصول گندم پاييزه شان برای گندم بهاره در يک سال از پنج سال کشت خسارت خواهند ديد که اين به علت جوانه نزدن گندم پاييزه به اندازه کافی يا مرگ زمستانه می باشد. اين مورد در آزمايش ليند برای همه ی سيستم های خاکورزی به علت آب ناکافی ناحيه کشت برای کشت گندم پاييزه در سپتامبر ۱۹۹۴ رخ داد.
قيمت گندمی که استفاده شده ، تنی ۰۲/۱۴۴ دلار برای گندم سفيد و نرم و تنی ۳/۱۸۷ دلار برای گندم بهاره سخت و قرمز ، معيار منطقه ای است برای تعيين قيمت فروش و بازاريابی سالانه محصولات بدست آمده در منطقه پژوهش. يک تحليل حساسيت شامل نشان دادن تاثيرات محدوده ی مرزی توليدات و قيمت گندم می شود ، در ضمن شامل می شود قيمت های کمتر از تنی ۱۱۰ دلار که در سالهای ۱۹۹۸و ۱۹۹۹ ديده شده است. برگشتی خالص بازار نسبت به هزينه توليد تعريف می شود.پرداختهای دولتی مربوط به کسری در آمد ( پرداخت های متحول کننده ، کامل کننده و قرضی) که در سال ۱۹۹۸ مهم و قابل توجه بودند در نظر گرفته نشدند.افزودن پرداختهای دولتی به تحقيق بر رتبه بندی سيستم های خاکورزی تاثيری نخواهد داشت چنانچه پرداختهای متحول کننده وکامل کننده ی تفکيک شده در سيستم های خاکورزی تغيير نکند( يعنی بايد پرداختها برای همه خاکورزی ها مساوی باشد). هرچند ، صرف نظر از انتخاب خاکورزی ، اين پرداختها بر رای درباره ی پويايی اقتصادی تاثير خواهند گذاشت.
نتايج وبحث. محصولات ، پس مانده و ذخيره ی آب
محصول دانه ای گندم پاييزه از سال ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ محدود بين ۷۹/۱ تا ۲۰/۵ تن در هکتار بود. اختلاف آماری قابل توجهی در محصول دانه ای ميان سيستم های خاکورزی در هر سال يا در ميانگين ۵ سال وجود ندارد(جدول ۲) . در صورتی که آمار قابل توجهی نيست اما در هر سال محصول MT متجاوز يا مساوی محصول CT است. پس مانده های بجا مانده بر سطح خاک در پايان دوره ی آيش mo-۱۳ به طور ميانگين برابر ۷۷۰ ، ۱۳۹۰ و ۱۴۴۰ کيلو گرم بر هکتار برای CT ، MT و DMT می باشد. براساس برنامه ی کشاورزی دولتی در مورد حداقل مقدار پس مانده ی سطحی مورد نياز برای خاکهايی با فرسايش زياد (۳۹۰ کيلو گرم بر هکتار ) ، استفاده از روش CT در يک سال اين قانون را نقض کرد و مقدار پس مانده کمتر از ۳۹۰ کيلو گرم بر هکتار شد. در ديگر سالها هم اين موضوع فقط به صورت حدی رعايت شد. با در نظر گرفتن اينکه در همه ی سالها در سيستم های MT و DMT مقدار پس مانده بيش از اندازه وجود داشت. در مجموع ، هر دو پارامتر حجم کلوخ و سطح ناهموار با مقايسهMT وDMT با CTبررسی شد. به طور ميانگين در همه ی چرخه های آيش ، حجم آب خاک در عمق ۰ تا ۱۵ سانتی (منطقه ی حضور بذر) همچنين در تمام برش عمودی ۱۸۰ سانتی خاک بوسيله سيستم های خاکورزی تحت تاثير قرار نگرفت. بنابراين CT سود زراعی بيشتری از MT ، DMT در اين آزمايش نداشت ، اما روش CT زيانهای کاملا مشخصی برای محيط دارد.
سود بخشی و تحليل حساسيت
متغير بودن برگشتی خالص بازار ، هزينه محصولات مختلف و هزينه توليد را در طول آزمايش ۵ ساله بازتاب می کند. همچنان که در بالا گفته شد ، در طول زمان و در ميان سيستم های خاکورزی بهای گندم برای آزمايش ۵ ساله ثابت نگه داشته شد و برگشتی خالص بازار نسبت به هزينه های کل برای سه سيستم خاکورزی به طور آماری به ميزان قابل توجهی (۵ درصد) متفاوت نبود(جدول ۳). با اندازه گيری برگشتی خالص نسبت به هزينه های متغير ، DMA از ديگر سيستم های خاکورزی در مقدار قابل توجه ۰۵/۰ سود آوری کمتری داشت. براساس ميانگين قيمت ها و محصولات ، برگشتی بازار هر سه سيستم خاکورزی کمتر از آن است که هزينه های کل را پوشش دهد و مقدار ۲۷ تا ۴۰ دلار را نمی تواند پاسخگو باشد. هزينه های کل شامل :۱- دستمزد برای کارگر -۲- هزينه زمين -۳- استهلاک دستگاهها -۴- هزينه ی بهره - ۵- هزينه ی متغير های از دست رفته می شوند. منفی بودن برگشتی خالص بازار نسبت به هزينه های کل به طور روشن و واضح در توليد دانه ای عادی هستند ، وقتی پرداختهای دولتی شامل کار نشده باشد( پرداختهای دولتی شامل پژوهش نشده اما هزينه زمين به صورتی است که انگار پرداخت ها حساب شده است). اين دليل اهميت پرداختهای دولتی است که تبديل به سرمايه شده و ارزش زمين را بالا می برد ، متناسبا هزينه ها هم افزايش می يابد. در نبود پرداختهای دولتی ، هزينه های زمين برای مالک کاهش خواهش يافت و برگشتی بازار شايد با دقت بيشتری هزينه ها را پوشش دهد.
نتايج در جدول ۳ براساس ميانگين قيمت ها و محصولات می باشد، هر چند قيمت های بازار و ميزان محصولات کشاورزی به طور گسترده نسبت به زمان متغيرند. برای مثال ، ميانگين قيمت ۵ ساله در اين تحليل ۰۲/۱۴۴ دلار به ازای هر تن گندم سفيد نرم ، استفاده شد. اما قيمت گندم در منطقه تا تنی ۱۸/۸۸ و ۲۲/۱۱۰ در سالهای ۱۹۹۸ و ۱۹۹۹ به شدت سقوط کرد. به طور مشابه محصول گندم ديم در اين منطقه اساسا از سالی به سال ديگر متغير است ، به طوری که در جدول ۲ نشان داده شده است. برای توضيح دادن تاثير اختلاف قيمت و محصول دانه ای مختلف بر برگشتی خالص بازار ، جدول ۴ ميزان حساسيت برگشتی خالص را برای ترکيب های قيمت و محصول دانه ای مختلف در روشهای CT ، MT و DMT نشان می دهد. نتايج ميزان حساسيت برای MT رقابتی سيستم خاکورزی ، برای توضيح دادن تاثيرات تغيير پذيری قيمت و محصول اينجا مطرح می شود. اگر ميانگين گندم MT ، ۰۳/۴ تن در هکتار باشد و قيمت ۹۶/۱۴۶ دلار برای هر تن دريافت می شود ، برگشتی بازار نسبت به هزينه های کل مساوی ۸۳/۹ دلار می شود. قيمت های ۵۹/۱۲۸ دلار پايين تر به ازای هر تن ، برای همه ی محصولات ۳۷/۴ تن بر هکتار و کمتر. وجود ضرر و زيان را قبل از پرداخت دولتی نشان می دهد(جدول ۴) . مقدار ميانگين محصولات دانه ای سالهای ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹ آزمايش ، برای سيستم MT که ۸۹/۳ تن بر هکتار است ر به گونه ای می توان محاسبه کرد که يک قيمت ۱۹/۱۴۷ دلار برای هر تن داشته باشيم تا هزينه کل ۲۹/۲۸۶ دلاری در هر هکتار تناوبی را پوشش دهد. جدول ۴ نشان می دهد که اگر محصول دانه ای برای MT تا زير ۰۳/۳ تن در هکتار سقوط کند ، چنانچه در سال ۱۹۹۹ رخ داده (جدول ۲) کشاورز برای پرداخت هزينه های کل از محل فروش بازار درمانده خواهد شد ، حتی اگر قيمت گندم در بالاترين ميزان خود يعنی ۷۰/۱۸۳ دلار برای هر تن باشد.
نتيجه گيری
نتيجه گيری از اين پژوهش ۵ ساله اختلاف آماری در مقدار محصول سيستم های آيش CT ، MT و DMT را نشان نمی دهد.سه سيستم خاکورزی از نظر اقتصادی معادل هستند که براساس برگشتی بازار نسبت به هزينه ی توليد می باشد. سيستم کاهش خاکورزی بوسيله ی کنترل فرسايش باد، توليدات بيشتر در آينده را وعده می دهد. از اين گذشته سيستم های کاهش خاکورزی خطر تکذيب پرداختهای دولتی را کاهش می دهد ، بخاطر اينکه حتی بيشتر از آنچه دولت خواسته پس مانده ی سطحی باقی می گذارد. تحليل گران اقتصادی نشان می دهند که هيچ کمک مالی يا حتی کمترين کمک مالی مورد نياز نمی باشد تا توليد کننده ها را برای تغيير از شيوه ی سنتی به شيوه ی آيش با شخم کمتر ترغيب بکند، چرا که اين سيستمها در مجموع سود آور هستند. اين موضوع به ويژه برای سيستم MT صادق است که سودبخشی آن به طور آماری برای هر دو برگشتی بازار نسبت به هزينه های متغير وکل با CT برابر است. چون يک طعمه و دليل «اقتصادی» کوتاه مدت يا بلند مدت قابل توجه برای تبديل به سيستم آيشMT که محافظ خاک است ، وجود ندارد ، اين نشان می دهد بهترين تمرين مديريت کشاورزی را برای کشاورزان و هم ساکنان شهری که در مسير وزش باد قرار گرفته اند. برنامه های آموزشی توسعه بايد سود اقتصادی و حفاظتی روش MT را کاملا مشخص کنند.
منبع: کشاورز جوان
-
بررسي اثرات تاريخ کاشت و تراکم بوته برشاخص های رشد ذرت
کاربران گرامی می توانند بررسي اثرات تاريخ کاشت و تراکم بوته برشاخص های رشد ذرت پاپ کورن بعنوان کشت دوم در منطقه اراک را از اینجا دریافت کنند.
برای مشاهده این فایل باید نرم افزار Adobe Acrobat Reader را بر روی کامپیوتر خود نصب کنید.
-
بررسی موانع و چالش های توسعه روستایی ایران
بررسی موانع و چالش های توسعه روستایی ایران از منظر برنامه ریزی
مهندس آرزو مختاری حصاری ، کارشناس ارشد توسعه روستایی دانشگاه تهران
مهندس زهرا زارعی دستگردی ، کارشناس ارشد توسعه روستایی دانشگاه تهران
چکیده
روستا و روستا نشینی در ایران از جایگاه و اهمیت بسیار برخوردار است . عدم توجه به فضاهای روستایی ، بی توجهی به توان و امکانات تولیدی نواحی روستایی و نیروی انسانی پرتوان روستا از مشکلات اساسی در دستیابی به توسعه روستایی است . شناخت و تحلیل ویژگی های برنامه ریزی توسعه روستایی کشور و بررسی و تحلیل موانع و تنگناهای توسعه از منظر برنامه ریزی می تواند راه را برای توسعه یکپارچه روستاها هموار سازد . مشکلات و مسائل نواحی روستایی کشور بسیار است و هر ناحیه روستایی مسائل و مشکلات خود را دارد با وجود این نواحی روستایی کشور در مجموع با مسائل و مشکلاتی مواجه اند که توجه به آنها علاوه براینکه ضرورت برنامه ریزی توسعه روستایی را ایجاب می کند بلکه باید توجه خاصی به برنامه ریزی منطقه ای و محلی و برنامه ریزی نامتمرکز نمود تا الویت های موجود در هر منطقه به طور دقیق مشخص گردد .
در این مقاله سعی شده است در برنامه ریزی برای نواحی روستایی مسائلی از قبیل توجه به مراکز روستایی سطح پایین ، پیامدهای تمرکز گرایی در برنامه ریزی توسعه روستایی و چالش های ساماندهی روستایی ایران مورد بحث و بررسی قرار گیرد .
کلمات کلیدی : توسعه روستایی ، برنامه ریزی ، موانع و چالش ها .
مقدمه
به گفته بانک جهانی توسعه روستایی راهبردی است که برای بهبود زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم فقیر روستایی طراحی شده است از آنجایی که توسعه روستایی در واقع عاملی برای کاهش فقر است از این رو باید به نحو بسیار روشن و مناسبی برای افزایش تولید و بالا بردن بهره وری تلاش شود . اغلب دانشمندان که با مسایل شهری و روستایی در ارتباطند اعتقاد دارند باید در روستاها تحول بنیادی ایجاد گردد و تنها راه حل ، ارتقای سطح زندگی مردم و توسعه همه جانبه روستاهاست ( مهندسان مشاور DHV ، ۱۳۷۵ ) . با وجود سابقه ۵۰ ساله برنامه ریزی ناحیه ای در ایران به مشکلات اساسی کشور در این زمینه پاسخ لازم داده نشده است . اقتصاد کشور در گذشته به قدری قطبی و متمرکز شده بود که فعالیت های بعدی تمرکز زدایی قادر به ایجاد تغییر اساسی در آن نشده است . سکونتگاه های روستایی نامتعادل است و در برابر معدودی شهرهای متراکم و پرجمعیت ، انبوه سکونتگاه های پراکنده و کم جمعیت وجود دارند که قادر به ارایه خدمات لازم به ساکنان خود نمی باشد . در چنین مواردی ، شهر و روستا به جای اینکه واحدی یکپارچه و مکمل هم باشند در اغلب موارد در برابر یکدیگر قرار گرفته اند ( افراخته ، ۱۳۸۰ ) . تهیه خدمات آموزشی ، رفاهی و بهداشتی برای روستاییان فعالیتی سودمند و کاملاً توجیه پذیر است و بدیهی است جای دادن این خدمات در یک نظام ساسله مراتبی مراکز خدمات روستایی که با دقت طراحی شده است ، برابری و کارایی را به همراه خواهد داشت با وجود این باید دانست که برنامه ریزی مراکز روستایی ، فی نفسه هدف نیست اگر این برنامه ریزی به درستی انجام شود ، برنامه ریزی مراکز روستایی بخشی از راهبرد توسعه ای منطقه ای خواهد بود که در آن سعی می شود تا تنگناها و کاستی ها و ساختارهای منطقه ای ، اجتماعی و اقتصادی از میان برداشته شود و از این طریق ، موقعیت شغلی و درآمدی خانوارهای روستایی و شرایط زندگی شان بهبود یابد . برای رسیدن به این هدف ، برنامه ریزی مراکز روستایی ( با تکیه بر حد پایین سلسله مراتب سکونتگاه ها ) می تواند ابزار بسیار سودمندی باشد ( کلانتری ، ۱۳۷۶ ) .
اهمیت و ضرورت برنامه ریزی برای توسعه مراکز روستایی
در حال حاضر یکی از مهمترین نیازهای جمعیت کشور را تامین مواد غذایی و زیستی به خود اختصاص می دهد لذا برنامه ریزی در جهت احیاء و اصلاح منابع آب و خاک ، سرمایه گذاری در زمینه های مختلف تولیدی بخش کشاورزی ، فعالیت هایی در زمینه به زراعی و آموزشی و ترویج و ... از جمله مواردی است که افزایش تولید و بهره وری بهینه در بخش کشاورزی را بدنبال دارد . افزایش تولیدات کشاورزی از طریق برنامه ریزی درست منجر به کاهش قیمت و تورم در زمینه مهمترین کالاهای مصرفی جمعیت گردیده و رونق اقتصادی را در کل اقتصاد ملی سبب می گردد بنابراین برنامه ریزی تولیدی در نواحی روستایی که خود افزایش درآمد را بدنبال خواهد داشت به این لحاظ ، برنامه ریزی های تولیدی و کشاورزی در نواحی روستایی دارای ضرورت و اهمیت بسیار است . عدم برنامه ریزی در نواحی روستایی و ضعف امکانات زیستی ، سبب مهاجرت های شدید روستا به شهر گردیده و افراد با ترک روستا از سویی سبب تنزل و انحطاط نسبی روستاها می گردند و از سوی دیگر به لحاظ فقدان مهارت های لازم و ضعف بنیه اقتصادی ، به ناچار در حاشیه شهرها ساکن شده و به مشاغل کاذب روی می آورند و برای تضمین موفقیت ، برنامه ریزی مراکز روستایی باید در درون راهبرد کلی توسعه روستایی قرار گیرد ، این عمل ، ترجیحا ً باید از مراحل اولیه برنامه ریزی صورت گیرد . فرآیندهای برنامه ریزی ، معمولا ً بصورت رهیافتی مرحله ای روی می دهند که در آن از یک توالی منطقی پیروی می شود ، در مجموع این نوع برنامه ریزی عناصری چون تدوین اهداف ، شناسایی معیارها و گزینه ها ، گردآوری و تحلیل داده های اولیه و ثانویه ، طراحی برنامه ، تصمیم گیری ، اجرای برنامه و سرانجام ، نظارت و ارزشیابی متعاقب آن را در بر می گیرد . برنامه ریزی ، فرآیندی پیچیده است که افزون بر موضوعات دیگر ، به خلاقیت تحلیلی ، توانایی های هماهنگی و مدیریتی و نیز به بینش لازم برای تصمیم گیری سیاسی نیاز دارد هرچند که فرآیند تصمیم گیری ، عموما ً از فرآیند برنامه ریزی جداست . افزون بر این ، برنامه ریزی توسعه روستایی به مرور زمان ، جامع تر شده و در نتیجه ، قید و بندهای بخشی که در آغاز وجود داشت سست تر شده اند . از آنجا که موقعیت برنامه ریزی روستایی ، ارتباط تنگاتنگی با فرآیند دگرگونی اجتماعی و اقتصادی مناطق روستایی دارد ، آمیختن راهبرد برنامه ریزی مراکز روستایی در یک راهبرد جامع توسعه روستایی که برای آن منطقه انتخاب شده ، دارای اهمیت حیاتی است . در واقع امر ، تنها راه ، برنامه ریزی مناسب و رسیدن به یک ساختار روستایی متعادل و پویاست که می تواند نیازها را برطرف کند و عدم قطعیت آینده را از میان بردارد ( مطیعی ، ۱۳۸۲ ) .
از نظر تعداد جمعیت کشور نیز ، ۵ / ۳۸ درصد از جمعیت ایران که بیش از ۲۳ میلیون نفر است در نواحی روستایی ساکن می باشند . این رقم برابر با جمعیت دو کشور شیلی و کوبا ، ۲ / ۱ برابر جمعیت عربستان صعودی ، ۱/۱ برابر جمعیت عراق ، ۵/۵ برابر جمعیت اردن و همچنین برابر مجموع جمعیت سه کشور اطریش ، بلژیک و دانمارک است درحالیکه تعداد جمعیت روستایی ایران ۳/۵ برابر جمعیت کشور نروژ می باشد . آیا می توان تصو رنمود که برنامه ریزی روستایی برای این تعداد از جمعیت ضرورت ندارد ؟ ( مطیعی ، ۱۳۸۲ )
توجه به برنامه ریزی برای مراکز روستایی سطح پایین
متاسفانه ، برنامه ریزی مراکز روستایی ( برنامه ریزی توسعه منطقه ای / روستایی ) دچار مشکلات اساسی است و روز به روز اجرای عملی راهبردهای توسعه روستایی دشوارتر می شود . مشخص است که سکونتگاه ها از نظر اندازه ، وضعیت اداری ، الگوهای فیزیکی ، ویژگی های اجتماعی و کارکردهای اقتصادی دارای تفاوت های چشمگیری هستند اغلب کوچکترین مراکز دارای زیر ساخت مادی ، ابتدایی ، سطح ناکافی خدمات عمومی و خصوصی ، تقسیم کار ناقص و غیره هستند بااین حال در مراکز بزرگتر مشخصه هایی مانند آب لوله کشی ، برق ، راه های آسفالته و تلفن بیشتر به چشم می خورد بعلاوه کارکرد های اقتصادی متنوع ترند و ساختار تولید کمتر به سوی کشاورزی جهت گیری شده است . غالبا ً ظرفیت اقتصادی مراکز کوچکتر چنان محدود است که واگذاری نقش جدی در ایجاد رشد اقتصادی یا نقش انتقال توسعه روستایی به این مراکز تقریباً در حکم نوعی خیال پردازی است در واقع در اغلب موارد انتظار داشتن یک سرمایه گذاری تولیدی که دارای نتایج چشمگیر و فوری باشد به ویژه در پایین ترین سطوح سلسله مراتب سکونت گاه ها نسبتا ً غیر واقع بینانه است . البته این بدان معنا نیست که مراکز پایین ترین سطح نمی توانند برای حوزه های نفوذ خود به مثابه مراکز خدماتی مناسب عمل کنند . عاقلانه است که طراحان راهبردهای مراکز روستایی به این پدیده اذعان کننداعتبار راهبرد برنامه ریزی مراکز روستایی ، تنها زمانی افزایش می یابد که میان تقویت کارکردهای خدماتی مراکز پایین ترین سطح و تشویق ظرفیت های رشد زای مراکز سطح میانه و بالا تمایزی قاطع گذاسته شود ( میسرا ، ۱۳۷۱ ) .
راهبرد برنامه ریزی مراکز روستایی باید تمایزات موجود را بشناسد و در قالب تقویت کارکردهای خدماتی در پایین ترین سطوح و بروز پتانسیل های رشد زا در مراکز متوسط و سطوح بالاتر عینیت می یابد ( طاهری ، ۱۳۷۸ ) . مراکز روستایی سطح پایین اگر بخوبی برنامه ریزی شوند در نواحی روستایی که به آنها ارایه خدمات می کنند تسهیلاتی را فراهم می آورند که در پیوند مستقیم با نیازها و توان توسعه این نواحی روستایی است . تنها این مراکز هستند که مبنای درستی را برای توسعه کشاورزی ، جذب مازاد نیروی کار روستایی و افزایش کیفیت زندگی جمعیت روستایی به وجود می آورند . تو سعه باید از مبنا تا بالا روی دهد . تنها پس از این توسعه است که اکثریت بزرگی از جمعیت از پیشرفت های اقتصادی سود خواهند برد . در گذشته برنامه ریزی توسعه روستایی اغلب با برنامه ریزی خرد و تمرکزبسیار محلی شده بر پروژه ها و روستاها هم معنا بوده است . با این حال ، روستاهای کشور آنقدر کوچک هستند که به ارزش آستانه ای اکثر خدمات اقتصادی و اجتماعی نمی رسند در نتیجه اگر چنین خدماتی در سطح روستا عرضه شوند ، کیفیت آنها علی رقم هزینه های بسیار بالا پایین خواهد بود . از این رو توسعه روستایی موفقیت آمیز به یک ساختار فضایی کافی و مدرج که نواحی روستایی را با مکان های مرکزی سطح بالا مرتبط می سازد ، نیاز دارد . با وجود این رشد مکان های مرکزی باید با نیازهای توسعه در سطوح پایین تر مطابقت داشته باشد ( مهندسان مشاور DHV ۱۳۷۵ ) . مراکز خدمات رسانی روستایی نقش بسیار پر اهمیتی دارند.
-
مورچه ها چگونه برای یکدیگر پیام می فرستند ؟
ترجمه زهرا ارزانی
ساختار فضایی مولکول ها بر عملکرد شیمیایی آنها موثر است . اهمیت این ساختار بویژه در گروهی از مواد که با نام فرومون ها شناخته شده اند اهمیت دارد . فرومون ها همان موادی هستند که میان موجودات مربوط به یک گونه برای برقراری ارتباط ، ترشح می شوند . عملکرد این ماده از حشرات گرفته تا انسان مشاهده شده است و هم اکنون در بسیاری از موسسه های پژوهشی مورد بررسی است .
آیا مورچه هایی را دیده اید کهدر امتداد یک خط در خلاف جهت یک دیگر حرکت می کنند ؟ در این صورت شما اثر فرومون را بر رفتار این حشرات مشاهده کرده اید . هنگامی که مورچه غذایی پیدا می کند ، بی درنگ سرش را به سوی لانه برمی گرداند . در این حال از شکم او ترکیبی به نام ۹- اوکسی -۲- دسنوییک اسید ترشح می شود . این ماده بر مورچه های دیگر اثر کرده ، آنها را واردار می کند تا رد غذا را بگیرند و خود را به آن برسانند . چندی نمی گذرد که مورچه های دیگری به این پیام پاسخ می دهند و اثر اسید ترشح شده توسط آنها شدید تر می شود . با تمام شدن ماده ی غذایی ، ترشح اسید و اثر آن پایان می یابد و اسیدهایی که ترشح شده بود ، کم کم بخار می شوند . ایم امر سبب می شود مورچه هایی که در دو جهت مخالف در حرکتند ، متوقف شوند .
نمونه ای از وابستگی مورچه ها به این نوع ارتباط شیمیایی در پدیده ای به نام فرومون مرده دیده می شود . به این ترتیب که مورچه ها با دیدن یک مورچه مرده به پرستاری از او می پردازند تا آنکه از بدن مورچه مرده ، ترکیبی به نام ۱۰- اوکتا دسنوییک اسید ترشح می شود . این ماده به فرومون مرده مشهور است . پس از این رویداد مورچه ها بدن مورچه مرده را به دور می اندازند تا آنکه فرومون مرده تبخیر شود و اثر آن از بین برود .
حشره های ماده برای جذب حشره های نر هورمون هایی ترشح می کنند . به کمک همین هورمون ها می توان آسیب های وارد شده توسط حشره ها را به فراورده های کشاورزی کنترل کرده ، کاهش داد . این کار سبب به دام انداختن حشره ها می شود که در نتیجه آن تولید مثل حشره ها کاهش می یابد و سرانجام کاهش جمعیت حشره ها را در پی دارد . برخی از هورمون های جنسی بسیار قوی هستند چنان که یک قطره از آنها می تواند میلیون ها حشره نر را به سوی خود بکشاند .
برخی از حشره های نر می توانند از فاصله های بسیار دور مولکول هورمون جنس مخالف را شناسایی کرده ، آن را پیدا کنند . این نوع ارتباط شیمیایی تنها به حشره ها محدود نمی شود . سگ ماده نیز ماده ای شیمیایی به نام پاراهیدروکسی بنزوات را برای جذب جنس مخالف خود ترشح می کند .
بررسی ساختار فضایی و گروه های عاملی موجود در مولکول هورمون ها نشان می دهد که همه آنها در یک چیز به هم شبیهند . برخی از هورمون ها ایزومرهای فضایی دارند و حشره ها تفاوت میان این ایزومرها را تشخیص می دهند . ساختار هر هورمون نقش مهمی در عملکرد آن دارد . بسیاری از هورمون ها باید از راه هوا پراکنده شوند و بنا به نتایج به دست آمده ، هورمون هایی که سبک ترند فرارتر بوده ، بهتر پخش می شوند . پژوهشگران حدس می زنند که جابجایی فیزیکی مولکول های یک هورمون ، وابسته به ساختار مولکول آن است و نقش مهمی در سازوکار ارتباط های شیمیایی میان موجودات زنده ی مربوط به یک گونه دارد .
-
معجزه عسل
کاظم خسروی ونن ، مدیریت بانک کشاورزی استان اردبیل
عسل ترکیبی از قندها ( فروکتوز ، گلوکز و ... ) ویتامین های B۶ ، C ، تیامین ، نیاسین ، ریبوفلاوین ، اسید پانتوتنیک ، کلسیم ، مس ، آهن ، منیزیم ، منگنز ، فسفر ، پتاسیم ، سدیم و روی است .
این معجون تندرستی دارای آنتی اکسیدانهای زیادی است و در قرآن کریم هم از آن به عنوان ماده ای شفابخش برای درمان بیماری ها یاد شده است .
نمی توان فهمید انسان اولین بار در چه زمانی عسل را کشف کرده اما می توان گفت انسان ازسال ها قبل از این ماده به عنوان یک غذای انرژی بخش و شیرین کننده طبیعی و حتی برای درمان بیماری استفاده می کرد .
محققان به تازگی دریافته اند مالیدن عسل روی زخم افراد دیابتی می تواند از قطع شدن پای عفونی شده جلوگیری کند . یکی از پزشکان دانشگاه ویسکانسین که چند نفر از بیماران دیابتی خود را به همین روش از قطع عضو نجات داده بود آزمایش جدیدی برای توسعه همه جانبه درمان با عسل را آغاز کرده است . او ۶ سال پیش پس از اینکه به روش های معمول نتوانست زخم پای یک بیمار ۷۹ ساله را درمان کند تصمیم گرفت درمان با عسل را امتحان کند .
جالب است بدانید زخم آن مرد بدون اینکه آنتی بیوتیک دیگری مصرف کند خیلی زود بهبود یافت و همین باعث شد که او تصمیم به بررسی اثر عسل در درمان زخم دیابتی ها بگیرد .
عسل به علت کم بودن رطوبت و فعالیت آب آن ( همان چیزی که به اثر اسمزی معروف است ) مانع رشد قارچ و به خصوص باکتری ها می شود . خاصیت اسیدی عسل خاصیت ضدمیکروبی آن است . جالب اینجاست که حتی در صورت رقیق شدن عسل با آب ، به دلیل وجود آنزیم گلوکوزاکید از پراکسید هیدروژن آزاد شده و اثر ضد میکروبی عسل از بین نمی رود ، حتی در مطالعه ای عسل جهت درمان عفونت پوستی بعد از سزارین یا هیسترکتومی هم به کار رفته و باعث بهبود سریعتر و عوارض کمتری شده در حالیکه دانشمندان هنوز در موارد خواص درمانی عسل در حال بررسی و تحقیق هستند . برخی از شرکت ها ، در حال ساختن تیوپ هایی محتوی عسل استریل شده برای کاربرد عسل در مداوای زخم ها هستند .
لازم است بدانید محققان هشدار می دهند ، مردم برای مداوای زخم خود از مغازه ها عسل نخرند چون قرار گرفتن در دمای گرم و نامناسب ، خواص ضد باکتری آن را احتمالاً از بین برده و این افراد باید تحت مداوای پزشک متخصص قرار گیرند .
عسل و درمان آسیب های چشم :
باتوجه به خواص ضد میکروبی ثابت شده در عسل و اثرات مفید آن در سوختگی و عفونت پوست ، در موسسه رازی بررسی جدید روی ترمیم ، آسیب های چشم مانند نقص اپتلیوم قرینه در خراش قرینه و سوختگی شیمیایی چشم صورت گرفت و مشخص شد که عسل در ترمیم این آسیب هم به طور محسوس موثر است .
عسل ، درمان گرفتگی رگ های خونی :
مصرف روزانه ۴ قاشق عسل از گرفتگی رگهای خونی جلوگیری می کند . به گفته محققان در نشست سالانه انجمن شیمیدانان آمریکا ، کسی که روزانه ۴ قاشق عسل مصرف کند از خواص آنتی اکسیدانی عسل بیشتر بهره خواهد برد .
بر اساس این گزارش ، محققان به مردانی بین ۱۸ تا ۶۸ سال سن داشتند به مدت ۵ هفته هر روز یک لیوان آب با ۴ قاشق عسل دادند و مشاهده کردند آنتی اکسیدان آنها بیشتر از دیگران است .
عسل داروی زخم معده :
یک قاشق چایخوری عسل طبیعی در معده خالی می تواند مانع رشد این باکتری خطرناک شود در ضمن چون قند عسل توسط زنبور عسل قبلا ً هضم شده نسبت به سایر قندها ، سادهتر در معده انسان هضم می شود .
عسل درمان آلرژی :
تحقیقات نشان داده استفاده از عسلی که از گلهای یک منطقه تهیه شده می تواند آلرژی فصلی ( که در اثر گرده گیاهان ایجاد می شود ) را در ساکنین آن منطقه درمان کند . محققان علت را به وجود گرده های گل در عسل نسبت می دهند در ضمن به تجربه مشخص شده که خوردن مخلوط لیموترش و عسل در آب ولرم می تواند تسکین گلودرد و کاهش التهاب آن کمک کند .
عسل علیه سرطان :
با توجه به نتایج به دست آمده از تحقیقات ، عسل دارای ماده آنتی اکسیدان به نام پلی فنول است که می تواند به پیشگیری از تخریب بافت کولون ( کولیت ) کمک کند .
در ضمن این ماده باکتری های مفید روده را هم زیاد کرده و بدین وسیله موجب تقویت سیستم ایمنی بدن ، کمک به هضم کاهش کلسترول و پیشگیری از سرطان روده بزرگ می شود .
-
بررسی بیماری پاخوره ( TAKE _ ALL ) در مزارع گندم
بررسی بیماری پاخوره ( TAKE _ ALL ) در مزارع گندم آبی استان مرکزی
مجتبی قلندر ، بهروز نجمی
۱- بخش تحقیقات آفات و بیماری های گیاهی مرکز تحقیقات کشاورزی استان مرکزی
۲- مدیریت زراعت و باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی
بیماری پاخوره ، مهمترین بیماری گندم در استان مرکزی می باشد . طی سال های ۸۱ - ۱۳۷۶ مزارع گندم آبی زمستانه در استان مورد بازدید قرار گرفت و قطعاتی از نواحی طوقه و ریشه بوته های گندم با علائم کم رشدی ، زودرسی ( سفید شدن خوشه ) و سیاه شدگی طوقه و ریشه بر روی محیط کشت سیب زمینی دکستروز آگار ( PDA ) کشت شد . همه جدایه های قارچ روی گیاهچه های گندم و جو شدیداً بیماری زا بوده ، ولی فاقد قدرت بیماری زایی روی گیاهچه های یولاف بودند . هیچیک از جدایه ها روی محیط کشت برگ یولاف آگار ( OLA ) قادر به رشد نبودند و ۱۰۰% از رشد بازداشته شدند . سرعت رشد جدایه ها روی محیط کشت پایه PDA حاوی اسید آمینه سیستئین ( Cysteine ) نسبت به محیط کشت PDA به تنهایی بیشتر بود . در اواخر فصل رشد پریتسیم های قارچ عامل بیماری در زیر غلاف پایین ترین برگ بوته های گندم آلوده مشاهده شد . میانگین طول آسکوسپورها ۹۹-۷۶ میکرومتر اندازه گیری و هیفوپودیم ریشه های قارچ بدون لب ( lobe ) بودند . بر این اساس قارچ عامل بیماری پاخوره در مزارع گندم استان Gaeumannomyces graminis ( Sace ) von Arx & Olivier var . tritici Walker تشخیص داده شد . پرتیسیم های قارچ عامل بیماری در شرایط آزمایشگاه روی محیط کشت های عصاره برگ گندم ، آگار ( WLA ) گلوکز ، آسپاراژین ، آگار ( GAA ) و ریشه های گیاهچه های گندم رشد داده شده روی محیط کشت حاوی آگار که قبلاً توسط قارچ مزبور تلقیح شده بود تولید شدند .
همچنین در کشت هایی از قارچ که در دمای ۶-۴ درجه سانتی گراد به مدت ۲ ماه در یخچال نگهداری شده بودند پریتسیم های قارچ در کناره های ظروف کشت ظاهر شدند . علائم بیماری روی اندام های هوایی معمولاً تا قبل از ظهور خوشه در مزرعه آشکار نشده اما در مواردی ( احتمالاً به دلیل بالا بودن میزان اینوکلوم در خاک ) در مرحله پنجه زنی ، علائم بیماری شامل زردی ، عقب افتادگی رشد و مرگ گیاهچه ها ظاهر می شوند . آلودگی ها اغلب به صورت لکه ای در مزرعه اتفاق می افتد . شدت آلودگی به بیماری با توجه به ظاهر محصول ( علائو بیماری بر روی اندام های هوایی ) و بر اساس روش پولی و توماس ( Polley & Thomas , ۱۹۹۱ ) با استفاده از یک کلید ارزیابی مزرعه ای ۴-۰ انجام گرفت . در مجموع ۸ % مزارع گندم آبی زمستانه استان به این بیماری آلوده بودند . خسارت بیماری در بعضی مزارع تا ۸۰ % برآورد شده است . -
پرکونوا - نوکونوا
اهمیت و ارزش علوفه ای گیاهان بین زراعی و جایگاه خانواده براسیکا ( پرکونوا - نوکونوا ) در استان مرکزی
در این دنیائی که هیچ کمکی ، بدون چشم داشت سلطه و استعمار معنا نمی یابد ، چگونه می توان سخن از استقلال زد ، ولی از تامین مایحتاج اساسی مردم ناتوان بود و چشم به یاری کشورهای دیگر دوخت . اگر امروز از استقلال سخن می گوییم و بخواهیم سرنوشت خود را ، خودمان رقم زنیم و اگر بخواهیم کشورمان جولانگاه کرکسان نباشد و طعمه شکارچیان نگردیم ، باید برای تامین نیازمندی های آینده این جمعیت رو به رشد ، تلاش کنیم ، نه چندان تلاشی که با از دست دادن منابع و امکانات تمام شدنی و سرمایه های با ارزش علمی و با تزریق پول به جامعه ، رفاه ، مصرف زدگی و برخورداری مادی ، در بر داشته باشد . و نسل های آینده را قربانی رفاه طلبی خود سازیم . بلکه باید تلاشی نمود که شایسته مردم مومن ، استقلال طلب و ازآزادیخواه باشد ، تلاشی که نسل های آینده بتوانند آن را پایه ای مستحکم و با اطمینان ، جهت ترقی خود قرار دهند و تلاشی اینگونه باید در همه جهات باشد و کلیه ابعاد زندگی انسان را فراگیرد و تمامی صفحه های اجتماعی ، اقتصادی و حتی فرهنگی سیاسی جامعه را تحت پوشش قرار دهد .
بدون تردید ضرورت خودکفایی بر کسی پوشیده نیست ، اما چگونگی آن مورد سوال است .
با نگاهی بر خود و امکانات و منابع موجود و اعتماد و تکیه بر موجودیت و توانایی خویش ، می توان زنجیر اسارت و بردگی را گسیخت . اگر به جای چشم داشت به کمک دیگران و به جای بهت از عظمت و قدرت رشد آنان و مسخ شدن در برابر رشد و ترقیشان و ستایش آنها ، به خود آییم و به استعداد ها و نعمت های خدادادی ، به توانایی های مادی و معنوی و به مغزهای قوی و فعال خود نظر اندازیم ، درخواهیم یافت که چه استعدادها و منابعی را به هدر داده و چه نیروهایی را از دست داده ایم ، براستی ، پاسخ این همه کفران نعمت و قدرناشناسی ، بجز وابستگی و اسارت باید باشد ؟ ، جز عقب ماندگی و مصیبت است ، که امروزه ابتدایی ترین و در عین حال اساسی ترین کالاهای مورد نیازمان را باید دیگران تهیه و تولید کنند و ما مجبور باشیم حدود ۲ میلیارد دلار ارز از درآمدهای ارزی کشور را به واردات غذا و مواد غذایی اختصاص دهیم . جدول ( ۱)
افزایش جمعیت کشور با نرخ رشد ۹۹/۳ % می باشد . که پیش بینی می شود که در سال ۱۳۷۵ جمعیت کشور به حدود ۷۵-۷۴ میلیون نفر برسد . و اگر نیاز مصرفی مربوط به محصولات کشاورزی جامعه را در حد سال ۱۳۶۵ فرض نماییم و تغییر الگوی مصرف و افزایش درآمد سرانه جامعه را نادیده بگیریم ، نیاز مصرفی محصولات کشاورزی جامعه ، به حدود ۵/۱ برابر سال ۱۳۶۵ خواهد رسید ، که این افزایش مبین وسعت یافتن بازار محصولات کشاورزی تا ۶ سال دیگر است .
اگر محصولات کشاورزی بتواند ، آنقدر افزایش یابد که نیاز مصرفی جامعه را برطرف نماید ، رشد بخش کشاورزی از نظر افزایش تولید خوب بوده و توانسته خلاء مربوط به واردات محصولات کشاورزی را پر کند . و در غیر این صورت وابستگی را در پیش خواهیم داشت .
سال واردات
۱۳۶۳
۱۳۶۴
۱۳۶۵
۱۳۶۶
۱۳۶۷
حیوانات زنده و محصولا حیوانی
وزن ( تن )
۸۹۳/۴۷۴
۹۵۸/۳۳۹
۷۲۶/۲۶۵
۸۹۹/۳۰۶
۰۲۸/۲۴۴
ارزش ( صد میلیون ریال )
۶۸۰
۴۴۶
۲۸۷
۲۷۴
۳۱۴
حیوانات زنده
وزن ( T )
۸۰۵
۲۵۵۰
۴۸۶۱
۳۱۸۰
۲۳۹۲
ارزش ( صد میلیون ریال )
۴
۱۵
۱۵
۱۳
۹
گوشت و احشاء خوراکی
وزن ( تن )
۲۲۹۶۷۵
۱۶۴۱۶۳
۱۷۷۲۲۲
۱۳۷۵۴۱
۱۳۶۱۵۳
ارزش ( صد میلیون ریال )
۳۳۹
۲۰۴
۱۶۲
۱۱۴
۱۷۲
میزان واردات گوشت قرمز طی سال های مختلف
سال : ۶۱ - ۶۲ - ۶۳ - ۶۴ - ۶۵
مقدار واردات ( هزار تن ) : ۱۹۱ - ۲۲۹ - ۱۹۸ - ۱۸۲ - ۱۷۷
افزایش جمعیت و نیاز به فرآورده های دامی و خروج مقادیر قابل توجهی ارز جهت خرید گوشت و مواد لبنی .... علی رقم داشتن حدود ۱۰۵ میلیون واحد دامی و ۹۰ میلیون هکتار سطح مراتع وحدود ۳ میلیون هکتار سطح زیر کشت علوفه ( شبدر ، یونجه ، ذرت ، جو ) ضرورت بازنگری عمیق و دقیق در عملکرد گذشته این بخش و پیدا نمودن سازماندهی و تناوب مناسب جهت برخورد سریع ، قوی و جدی را با این فعالیت تولیدی می طلبد .
مقاله حاضر در پی آن است که نشان دادن استعداد گوشه ای از کشورمان که
مسات کل کشور را شامل می گردد ، مناسبترین راه افزایش میزان علوفه با استفاده از حداقل زمان موجود بین دو کشت اصلی را بازگو نماید .
مواد غذایی چون حلقه های یک زنجیر چنان به هم وابسته اند که اگر از یکی غافل شویم و امکاناتش را به هدر دهیم و وابسته شویم ، بتدریج خواهیم دید که از تولید بقیه کالاها نیز عاجز مانده و زنجیر وابستگی را چنان چنان به دور خود بسته ایم که توان هر حرکتی از ما سلب شده است . به عنوان مثال گوشت از جمله کالاهای اساسی است که قادر به تهیه و تولید به اندازه کافی آن نیستیم و سالانه مقادیر زیادی ارز بابت واردات گوشت قرمز ۷/۲۳ برابر شده است .
ازسال ۶۱ تا ۶۵ به ترتیب ۱۹۱ ، ۲۲۹ ، ۱۹۸ ، ۱۸۲ ، ۱۷۷ هزار تن گوشت قرمز وارد کشور شده است . ( منبع : آمار سازمان گوشت کشور )
البته کاهشی که در میزان واردات گوشت در بعضی از سال ها مشاهده می شود ، به علت کمبود ارز بوده است نه به علت افزایش تولید ، یا کاهش مصرف .
با توجه به نیاز پروتئینی جمعیت در حال ازدیاد کشورمان ، بیم آن می رود که زنجیر وابستگی به دام و گوشت که برای اولین بار در سال ۱۳۳۳ با ورود دام و در سال ۱۳۴۷ با ورود گوشت قرمز بر اقتصاد کشورمان بسته شده است ، هر روز محکمتر و قوی تر شده و آحاد مردم را بیشتر در بند گیرد .
براستی چه راهی باید پیش گرفت که به بن بست وابستگی ختم نگردد ؟
پرواضح است که مشکلات و کمبودهای تامین گوشتی کشور ، در ارتباط با مسائل دامی بوده که خود به وضعیت مراتع و تهیه و تامین علوفه برای دام مربوط می شود .
بر اساس آمارهای موجود ۶۳% جمعیت دام کشور را گوسفند و بز ( دام سبک ) تشکیل می دهد که پرورش این نوع دام ها در سیستم بسته به دلیل هزینه های سنگین نگهداری متمرکز غیر اقتصادی می باشد .
تعداد کل دام های کشور ( آمار ۶۷ )
گوسفند بره : ۴۰۶۶۵۰۰۰ رأس
بز و بزغاله : ۲۱۷۵۹۰۰۰ رأس
گاو و گوساله : ۶۳۶۸۰۰۰ رأس
تعداد دام استان مرکزی ( آمار ۶۷ )
گوسفند و بره : ۱۱۱۹۰۰۰ رأس
بز و بزغاله : ۳۹۷۰۰۰ رأس
گاو گوساله : ۲۰۵۰۰۰ رأس
جمع کل میزان تولید گوشت در کشور در یکسال ( ۱۳۶۹ ) : ۵۱۵۰۰۰ تن می باشد .
جمع کل شیر تولید شده در کشور : ۳۴۰۰۰۰۰ تن می باشد .
جمعیت کشور :
در سال ۱۳۶۵ : ۴۹۴۴۵۰۱۰ نفر
در سال ۱۳۵۵ : ۳۳۷۰۸۷۴۴ نفر
در سال ۱۳۴۵ : ۲۵۷۸۸۷۲۲ نفر
در سال ۱۳۳۵ : ۱۸۹۵۴۷۰۴ نفر
جمعیت استان مرکزی در سال ۱۳۶۵ : ۱۰۸۲۱۰۹ نفر بوده است .
امکانات بالقوه تولید گوشت قرمز ۷۵۰-۷۰۰ هزار تن و امکانات بالقوه تولید گوشت مرغ ۲۵۰-۲۰۰ هزار تن است ، در حالیکه تنها ۲۰۰ هزار تن گوشت قرمز و ۱۶۰ هزار تن گوشت مرغ تولید می گردد . ( مجله بررسی های بازرگانی داخلی ، اردیبهشت ۱۳۶۹ شماره ۱۱۲ )
میانگین نیاز یک فرد در ترکیب جمعیت کشور ۶/۱۴ کیلوگرم پروتئین در سال و ۵/۸۳۱ مگا کالری انرژی است .
علوفه مرتعی ۴۵% T.D.N دارد . و ۷۳% ماده خشک علوفه مرتع = T.P.N
N.F.E % + درصد چربی قابل هضم % × ۲۵/۲ + الیاف خام % + پروتئین قابل هضم % = T.D.N فرمول عملی
( N.F.E = عصاره فاقد ازت )
از طرف دیگر تغییر ترکیب دام در کشور با توجه به مشکلات اجتماعی و فنی ( زاد و ولد ) در میان مدت ممکن نخواهد بود و فکر واردات گاوهای خارجی و یا افزایش تعداد گاوهای بومی و آمیخته بدلایل محدودیت های ارزی و غذایی در سطح وسیعی عملی نخواهد بود .
محدودیت بخش زراعت در تامین منابع علوفه ای مورد نیاز سیستم دامپروری متمرکز باعث گردیده که در حال حاضر نباتات علوفه ای ۱۷ درصد از نیازهای جمعیت دامی را تامین کند و این خود به دلیل توجه منابع آب و خاک کشور در جهت کشت و تولید اقلام استراتژیک می باشد . و بقیه نیاز دامی ما باید از مراتع تامین گردد . که در شرایط حاضر که مدت مدیدی ، روند تخریبی بر مراتع ایران حاکم است و متاسفانه اقدام موثر و چشمگیر در امر اصلاح مراتع صورت نگرفته است ، ظرفیت مجاز بهره برداری ۱۰۰۰۰۰۰۰تن علوفه خشک را دارد که معادل ۵/۵ میلیون تن T.D.N ( مجموع مواد غذایی قابل هضم ) است . با احتساب نیاز غذایی ( جیره نگهداری به جیره تولید - جیره آبستنی و غیره ) kg ۲۳۰ ، T.D.N برای هر واحد دامی ، در حال حاضر مراتع کشور با احتساب مدت زمان بهره برداری دام در عرصه مراتع که تمام طول سال نمی باشد می تواند پذیرای ۴۰ میلیون واحد دامی باشد .
در صورتیکه فعالیت های مرتع داری توام با رفع مشکلات قانونی مراتع صورت گیرد حداقل ۳۳ میلیون تن علوفه بعنوان ظرفیت بالقوه مراتع کشور خواهد بود که این حجم قادر به پذیرش ۷۱ میلیون واحد دامی می باشد .
طبق محاسبات انجام یافته میزان T.D.N مورد نیاز جمعیت دامی برای گوسفند ۲۳۰ کیلوگرم هر راس در سال و بز ۱۹۶ کیلوگرم هر راس در سال ، گاو بومی ۸۵۸ گیلوگرم هر راس ، گاو اصیل ۲۰۵۸ کیلوگرم هر راس در سال ، گاو دو رگ ۱۲۸۶ کیلوگرم هر راس در سال و گاو میش ۱۴۱۵ کیلوگرم هر راس در سال و یا ۷۶۰ کیلو هر راس در سال و شتر ۱۴۰۰ کیلوگرم هر راس در سال برآورد گردیده است .
در مقطع ۱۳۶۶ سال پایه برنامه پنج ساله توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی نیاز غذایی دام در جداول ۲ و ۳ نشان داده می شود .
جمع کل تولید فرآورده های جنبی زراعی معادل ۱۱۳۴۳۰۰۰ تن T.D.N است که رقم قابل بهره برداری آن به ۱۰۰۳۲ هزار تن T.D.N برآورد می گردد .
حجم علوفه مجاز مرتع معادل ۱۰۰۰۰۰۰۰تن علوفه خشک یا ۵۵۰۰۰۰۰تن ، TDN است .
جمعاً ۵۷۱۳۸۰۰ تن T.P.N کسری علوفه دامی است .
جدول ۲ : نیازهای غذایی دام در سال ۱۳۶۶
نوع دام
جمعیت ( هزار راس )
TDN مورد نیاز ( تن )
گوسفند و بره
۴۵۰۰۰
۱۰۳۵۰
بز و بزغاله
۲۳۵۰۰
۴۶۰۶
گاو و گوساله بومی
۶۲۰۰
۶/۵۳۱۹
گاو و گوساله اصیل
۳۵۰
۳/۷۲۰
گاومیش
۳۸۰
۳/۵۳۷
۲۵۰۰
۱۹۰۰
شتر
۱۳۰
۱۸۲
جمع نیاز تئوری
۶/۲۴۲۵۸
جمع عملی سالانه جمعیت دامی
۸/۲۵۷۱۳
گاو و گوساله دورگ
۵۰۰
۶۴۳
جدول ۳ : منابع غذایی دام در سال ۱۳۶۶دسته بندی منابع علوفه ای
ظرفیت تولید علوفه خشک ( هزار تن )
قابل T.D.N بهره برداری ( هزار تن )
T.D.N بهره برداری شده ( هزار تن )
درصد
علوفه مراتع
۱۰۰۰۰
۵۵۰۰
۱۱۲۱۳
۶/۴۳
نباتات علوفه ای
۵/۴۷۱۵
۲۴۲۳
۲۴۲۳
۴۲/۹
دانه ها ( جو ، ذرت ،
۲۸۳۵
۲۰۴۵
۲۰۴۵
۹۶/۷
انواع کاه غلات ، حبوبات ، نیشکر
۲۲۵۱۲
۹۰۴۴
سبوس و ضایعات غلات حبوبات
۱۰۷۰
۵/۷۳۰
تفاله چغندرقند و ملاس
۵/۵۷۷
۵۳۸
پس چرا اراضی ، علوفه ، آیش
۱۸۲۰
۸۷۱
۱۰۰۳۲
۰۲/۳۹
ضایعات سبزی و میوه
۴۲۲
۲۱۱
انواع کنجاله ها
۱۵۶
۱۱۰
ضایعات کشتاری دام و طیور و ماهی
۳۵
۵/۱۸
جمع کل منابع
۲۵۷۱۳
۱۰۰
امکانات بالقوه تولید گوشت قرمز ۷۵۰-۷۰۰ هزار تن و گوشت مرغ ۲۵۰- ۲۰۰ هزار تن است در حالیکه تنها ۲۰۰ هزار تن گوشت قرمز و ۱۶۰ هزار تن گوشت مرغ تولید می گردد .
( منبع : مجله بررسی های بازرگانی داخلی ، اردیبهشت شماره ۱۱۲ )
کسری TDN دام از محل های برداشت غیرمجاز از مراتع ، سوء تغذیه و واردات جبران می شود .
محدودیت منابع آب و خاک و لزوم تولید اقلام استراتژیک ، ما را در جهت تخصیص آب و خاک موجود برای این اقلام هدایت می نماید و در نتیجه علوفه کمتر تولید خواهیم نمود لذا در صورتیکه تولید پروتئین حیوانی در طی سالیان آینده مد نظر باشد چاره ای جز پرداختن به مراتع و افزایش ظرفیت بهره برداری آن را نداریم . واین امر نیز در کوتاه مدت میسر نخواهد بود و لذا باید به فکر استفاده بیشتر و حداقل زمان برای برداشت علوفه از منابع به عمل آوریم و این امکان برقرار نمی گردد ، مگر با کمک گرفتن از گیاهان بین زراعی ، که به تفصیل در مورد آن بحث خواهیم نمود .
در ایران از امکانات و منابع طبیعی موجود در کشور هنوز به طور صحیح و صد در صد بهره برداری نمی کنیم ! مثلا ً ۹۰ میلیون هکتار وسعت مراتع ما می باشد . ( ۱۴ میلیون آن درجه ۱ و ۹۰ تا ۹۲% در هکتار علوفه خشک می دهد . ۱۶ میلیون هکتار آن درجه ۲ یا ۲۵% در هکتار علوفه خشک می دهد . ۶۰ میلیون هکتار آن درجه ۳ می باشد . ) که اگر برای هر واحد دامی ۲ هکتار در نظر بگیریم ، حدود ۲۶
میلیون واحد دامی می توانند در سطح مراتع کشور تعلیف نمایند . در حالیکه ما در حدود ۹۶ میلیون واحد دامی در سطح مراتع داریم که ۷۰ میلیون واحد دامی آن اضافی است و طبق گزارش روزنامه کیهان مورخه ۲۱/۲/۶۷ از ۹۰ میلیون هکتار مراتع کشور ، کمتر از ۲۵% آن مورد مصرف برای دام های کشور واقع می شود . که علت این امر می تواند تخریب مراتع به دلیل چرای مفرط و عدم مدیریت صحیح استفاده از منابع طبیعی و عدم احیاء و اصلاح مراتع کشور در سال های گذشته باشد .
طبق بیان آقای دکتر تقی بهرامی استاد دانشگاه تهران در کتاب ( تاریخ کشاورزی ایران ) ایران نخستین کشور جهانی است که انسان اولیه در آن به کشت و زرع و پرورش دام اقدام نموده است .
یکی از راه های تامین پروتئین مورد نیاز کشور با توجه به استعدادهای کشورمان افزایش تعداد دام می باشد ، درصورتیکه بتوانیم غذای مورد نیاز دام های مزبور را فراهم نمائیم . که اگر ما بتوانیم غذای دام ها را تامین نماییم ، می توانیم از نظر پروتئین به مرحله خودکفایی برسیم که تامین علوفه مورد نیاز دام ها از دو راه امکان پذیر است
کشت گیاهان علوفه ای :
تعریف علوفه : علیق یا علوفه گیاهانی هستند که خوراک دام قرار می گیرند ، این گیاهان یا به حالت سبز و تازه به دام داده می شوند و یا اینکه خشک و یا سیلو نموده و سپس به مصرف تغذیه دام می رسند .
تقسیم بندی نباتات علوفه ای از نظر کشت :
-۱ : کشت بین زراعی تابستانه :
۳-۲ : کشت بین زراعی زمستانه :
کاشت فی ما بین ( بین زراعی )
هدف از کشت بین زراعی گیاهان علوفه ی ، بهره برداری بیشتر از زمین به منظور تولید علوفه زیادتر و خوش خوراک تر ، در فاصله زمانی بین دو کشت اصلی است .
مثلاً فاصله بین برداشت گندم و کشت چغندرقند در استان خوزستان ، و یا فاصله بین دو غله در استان های مناطق معتدله سردسیری مانند استان مرکزی ایران ، چون فاصله زمانی رشد و نمو و دوره بهره برداری کشت های بین زراعی خیلی کوتاه می باشد ، لذا انجام عملیات زراعی و کشت در صورتی مقرون به صرفه است که تهویه خاک بخوبی انجام گیرد و آب کافی در اختیار باشد .
جهت تسریع رشد و نمو گیاهانی که در این فاصله کشت می گردند ، وجود آب ، هوا ، نور و گرمای کافی الزامی می باشد .
در ایران بهره برداری از کشت نباتات علوفه ای بین زراعی زمستانه بدلیل وجود آب کافی و تا حدودی حرارت بی شک امکان پذیر است . در مورد کشت نباتات علوفه ای بین زراعی تابستانه بدلیل نبودن آب کافی شاید در بعضی مناطق بکاربردن یک چنین برنامه زراعی امکان نداشته باشد . از طرفی دیگر برای مناطقی که آب به اندازه کافی وجود ندارد می توان نبات علوفه ای را انتخاب نمود که ریشه های آن به عمق بیشتری از خاک فرو برود و گیاهان نسبتاً به کم آبی مقاوم باشد .
بنابراین هدف اصلی از کشت گیاهان بین زراعی این است که بتوان در مناطقی که شرایط آب و هوایی اجازه می دهد و کمبود علوفه وجود دارد به این کشت پرداخت .
کاشت فی ما بین یا بین زراعی عبارت است از کاشت در فاصله زمانی بین برداشت نباتات زراعی اصلی و شروع زمان کاشت زراعت اصلی جدید بعدی می باشد .
بنابراین می توان از فاصله زمانی بین برداشت تا کاشت دو زراعت اصلی برای کشت نباتات علوفه ای استفاده نمود ، که ضمن هدف تولید محصول ، از فرسایش بادی و آبی جلوگیری به عمل آورد و ضمناً باعث بهبود حاصلخیزی و افزایش هوموس خاک می گردد .
مقاله حاضر در پی آن است که گیاهانی از خانواده براسیکا به نام های تجاری پرکو و نوکونوا را جهت کشت بین زراعی در استان مرکزی معرفی نماید .
ابتدا به مشخصات جغرافیایی و اقلیمی استان مرکزی می پردازیم .
طول و عرض جغرافیایی استان مرکزی :
۱- از راه مراتع که توام با احیاء و بازسازی مراتع خواهد بود
.۲- تامین ، از راه کشت گیاهان علوفه ای . ۱- کشت اصلی ۲- کشت مخلوط ۳- کشت بین زراعی ( فی ما بین )
۳- ۱- کشت بین زراعی تابستانه اصلی ۲- کشت بین زراعی تابستانه بصورت مخلوط زیرپوششی
۳- کشت بین زراعی تابستانه بصورت کاشت در کلش
۴- ۱- کشت بین زراعی زمستانه اصلی ۲- کشت بین زراعی زمستانه بصورت مخلوط زیر ۳- کشت بین زراعی زمستانه بصورت کاشت در کلشطول شرقی
عرض شمالی
حداقل
حداکثر
حداقل
حداکثر
۱۵ ، ۴۴
۱۵ ، ۵۳
۵۸ ، ۳۴
۲۲ ، ۳۶
مساحت استان مرکزی
۲۹۵۳۰
دارای تعداد ۸ شهرستان ( اراک ۶۱۴۷ ، آشتیان ۱۱۹۲ ، تفرش ۳۱۲۳ ، خمین ۲۰۲۵ ، دلیجان ۱۵۸۱ ، سربند ۳۰۵۰ ، محلات ۲۱۳۳ ، ساوه ۱۰۲۷۹ ) می باشد .
دارای ۱۵ بخش ، و ۵۴ دهستان می باشد .
جمعیت کشور در سرشماری سال ۱۳۶۵ : ۴۹۴۴۵۰۱۰ نفر
جمعیت استان مرکزی ۱۳۶۵ : ۱۰۸۲۱۰۹ نفر
موقعیت آب و هوایی استان مرکزی طی ۲۹ سال گذشته ( ۶۸ - ۱۳۴۰ )
ایستگاه لینوپتیک : سال تاسیس ۱۳۳۴ و ارتفاع از سطح دریا ۱۷۰۸ متر
درجه حرارت
( درجه سیلیسیوس )
وضع جوی در سال
معدل حداکثر
معدل حداقل
حداکثر مطلق
حداقل مطلق
متوسط درجه حرارت
استان مرکزی
۷/۲۰
۷
۵/۳۹
۵/۳۰-
۹/۱۳
۷/۲۰
۸/۶
۴۴
۵/۱۶-
۸/۱۳
معدل بارندگی سالانه mm
حداکثر بارندگی در یک روز mm
استان مرکزی
۳۵۳
۶۳
شهرستان اراک
۲۴۲
۳۱
متوسط رطوبت نسبی ( درصد )
معدل تعداد روزهای یخبندان در سال ( روز )
ساعت ۶:۳۰
ساعت ۱۲:۳۰
استان مرکزی
۵۶
۳۴
۹۰
شهرستان اراک
۶۱
۳۷
۱۰۸
درجه حرارت شهرستان اراک بر حسب ماه های سال ۱۳۶۸ ( بر حسب )
فروردین
اردیبهشت
خرداد
تیر
مرداد
شهریور
مهر
آبان
آذر
دی
بهمن
اسفند
حداکثر مطلق
۲۵
۳۲
۳۹
۵/۳۹
۵/۳۶
۵/۳۵
۳۰
۱۹
۱۵
۹
۱۲
۲۰
حداقل مطلق
۱-
۴
۱۱
۱۵
۱۵
۷
۳
۲-
۴-
۵/۱۶-
۱۰-
۸-
متوسط ماهانه
۵/۱۳
۹/۱۷
۳/۲۴
۵/۲۷
۹/۲۶
۳/۲۱
۷/۱۵
۹/۸
۱/۴
۷/۱-
۴/.
۲/۶
مقدار ماهانه بارندگی اراک سال ۶۸ ( mm )
جینکو ( ژنیکو )
درختی که توانست از بمباران هیروشیما ، جان سالم بدر برد .
منوچهر کرجی بانی - کارشناس ارشد باغبانی
اسحق عطایی - کارشناس ارشد منابع طبیعی
جینکو یکی از قدیمی ترین گیاهان روی زمین است که به دلیل قدمت دویست میلیون ساله اش ( دوره پرمین ) به فسیل ( سنگواره ) زنده یا درخت دایناسورها مشهور می باشد . ( اصطلاحی که چارلز داروین در کتاب منشا گونه ها به کار برد ) . درختی است که زیر شاخه بازدانگان ( Gymnospermes ) - دو پایه ( به ندرت یک پایه ) و خزان کننده که ارتفاع آن به ۳۰ تا ۵۰ متر هم می رسد - برگ های آن دولبه ای ( Biloba ) - بادبزنی شکل و متناوب که به علت تغییر رنگ برگ ها در پاییز به عنوان درختی زینتی در پارک ها - باغ های گیاه شناسی و پروژه های فضای سبز شهری پایه نر آن مورد استفاده قرار می گیرد .
گل های نر به رنگ زرد و به شکل شاتون و گل های ماده به صورت مجتمع که در انتهای شاخه قرار دارند . زمان گلدهی درخت در فصل بهار - میوه ها شفت مانند با گوشت نارنجی و به شکل گرد یا تخم مرغی که شباهت زیادی به میوه آلو داشته و بوی نامطبوعی ( ناشی از بوتیریک اسید ) دارد و همانند شاه بلوط دارای محرک های شیمیایی سمی است که می تواند حساسیت پوستی شدید ایجاد نماید .
این درخت با نام علمی Ginkgo biloba از خانواده Ginkgoaceae می باشد که تنه خاکستری آن بین ۳۰ تا ۵۰ متر ارتفاع و حدود ۸ متر گستردگی دارد . بومی کشور چین - ژاپن و کره ( به طور کلی شرق آسیا ) بوده و عمدتاً در کوه ها و باغ های معابد توسط راهبان که از نظر آنان درختی مقدس بود کاشته می شد . برگ های آن مصرف دارویی داشته و همچنین نسبت به انواع آفات - بیماری ها و حتی خشکی بسیار مقاوم است ، در واقع این گیاه از قدرت سازگاری فوق العاده ای برخوردار می باشد . عمر متوسط هر درخت حدود ۱۰۰۰ سال - اکثراً زینتی و پایه ماده آن به علت تولید بذرهای متعفن و بودار کمتر کاشته می شود . گرده افشانی آن توسط باد انجام می گیرد و معمولا ً فاصله بین گرده افشانی تا لقاح ۴ تا ۷ ماه به طول می انجامد . عطر و بوی بذهای این درخت کم و تاج آن مخروطی یا هرمی شکل بوده که در اثر افزایش سن پهن می گردد .
نیازهای اکولوژیکی
جینکو درختی است بسیار سازگار و نورپسند که به استرس هایی نظیر خشکی - آلودگی هوا - یخبندان - باد - دود - گردو غبار - سنگینی بافت خاک و ... مقاوم می باشد . در بسیاری از قسمت های معتدل جهان که فصول مختلف و بارندگی متوسط دارند از جمله در مناطق شمالی ایران ( مازندران - گیلان ) - اطراف تهران - مناطق شرق - غرب و جنوب غربی کشور به خوبی رشد می کند .
جینکو ها از معدود موجودات زنده ای بودند که بعد از بمب اتمی هیروشیما در ژاپن به سال ۱۹۴۵ که تقریبا ً همه گیاهان و جانوران منطقه از بین رفتند توانستند در آن شرایط زنده بمانند بدون آنکه هیچ موتاسیون ( جهشی ) در آنها صورت گرفته باشد .
خاک مورد نیاز این درخت مخلوطی از خاک رس - خاک برگ و ماسه است ولی می تواند خاک های دیگر را نیز تحمل کند .
ضمنا ً خاک های نرم و زهکشی شده با رطوبت کافی جهت رشد آن مناسب است .
تکثیر
ازدیاد این درخت به دو طریق انجام می شود :
جنسی : در این روش میوه های درخت را در اواسط پاییز جمع آوری و عمل جداسازی بذور و قرار دادن آنها در لایه هایی از ماسه مرطوب به مدت ۱۰ هفته و متعاقب آن در دمای ۱۵ تا ۲۱ درجه سانتی گراد با این هدف که جنین ها رشد خود را تکمیل کنند ، انجام می گیرد . این بذور برای جوانه زنی خوب به یک دوره سرمادهی به مدت چند ماه در دمای ۴ درجه ساتی گراد نیاز دارند . نهال های بذری این درخت ( seedlings ) ، درختان نر و یا ماده تولید می کنند اما تا زمانی که درختان ، گل ندهند ( پس از ۲ سال ) نمی توان جنسیت آنها را تشخیص داد . همانطوری که اشاره شد میوه های شبه آلویی که بر روی درختان ماده تشکیل می شوند بوی نامطبوعی داشته بنابراین فقط از درختان نر برای منظورهای زینتی و تزئینی استفاده می شود . به همین دلیل ازدیاد از طریق بذر زیاد کاربرد ندارد .
غیر جنسی : به وسیله قلمه های نرم که از درختان نر در اوایل تابستان گرفته می شود می توان آنها را در گلخانه و یا زیر بستر میست ( mist ) ریشه دار نمود به شرطی که با هورمون IBA تیمار گردند . همچنین ازدیاد تجاری این گیاه توسط کشت بافت ( Tissue culture ) پیوند جوانه شکمی و قاشی که پیوندک ها از درختان نر گرفته شده و بر روی پایه های بذری قرار داده می شوند ، انجام می شود .
ترکیبات شیمیایی
برای مصارف دارویی ، برگ های بادبزنی شکل و یا اندام های هوایی گیاه را در اواخر بهار و اوایل تابستان ( ماه های خرداد و تیر) جمع آوری و سپس آن را خشک و یا عصاره گیری می کنند . بر اساس بررسی های به عمل آمده مهمترین ترکیبات موجود در برگ - اندام های خشک شده و همچنین عصاره آنها به شرح زیر می باشند :
فلا ونوئیدهای گلیکوزیدی مانند کوئرستین و کامپروفیل - ترپن لاکتون ها - جینکولیدها - بی فلاونوئیدها استروئیدها - آلکان ها - لیپیدها - بنزنوئیدها - کارتنوئیدها - کربوهیدرات ها - ترپن ها و فنیل پروپانوئیدها .
مصارف دارویی
حدود ۵۰۰۰ سال قبل توسط شن نونگ پزشک در طب سنتی کشور چین و در حال حاضر در جهان امروز از محصولات جینکو که به شکل دارویی ( قرص - کپسول - شربت ) ، خوراکی ( نوشیدنی - دم کرده - چای ) و آرایشی ( کرم - شامپو - صابون ) وجود دارند و در اکثر کشورهای اروپایی و آمریکایی به عنوان داروهای شفابخش و مکمل رژیمی به مردم معرفی و در درمان بسیاری ار بیماری ها استفاده می شوند از جمله :
آسم - سرفه - زنگ گوش یا طنین مزمن گوشی - آلزایمر ( فراموشی ) یا کم شدن حافظه در افراد مسن - نارسایی های عروقی مغزی - تصلب شرائین - سرگیجه - بی حسی اندام - نارسایی های جنسی - افسردگی در افراد مسن - مشکلات شنوایی - دیابت - پارکینسون - اسکیزوفرنی - اضطراب - درد معده - بیماری های پوستی - اختلالات قلبی ، عصبی ، ریوی - آنژین - پرخاشگری - فشارخون - گردش خون - تمرکز حواس و ... در واقع می توان گفت محصولات جینکو نوعی داروی طول عمر می باشد .
۱- ۲-
--°C
